Cốt truyện Final Fantasy VI: Kẻ điên hủy diệt cả thế giới và bản giao hưởng của hy vọng

Một ngàn năm trước khi câu chuyện bắt đầu, ba vị thần giao chiến, thế giới cháy rụi, và ma thuật — thứ từng tràn ngập đất trời — rút vào huyền thoại. Nhân loại quay lưng với phép thuật, chọn máy hơi nước và thuốc súng. Nhưng Final Fantasy VI không kể về một thế giới đã chết ma thuật. Nó kể về một đế quốc đào ma thuật lên khỏi mộ phần, một cô gái bị biến thành vũ khí mà không hề hay biết, và một tên hề điên — kẻ duy nhất trong lịch sử JRPG thật sự hủy diệt cả thế giới ngay giữa câu chuyện, rồi ngồi lên ngai vàng của đống đổ nát.

Đây cũng là phần game mà triết lý của cha đẻ series được đẩy tới tận cùng: không một ai là nhân vật chính duy nhất. Terra mở màn, Locke tiếp nối, Celes gánh nửa sau — và mỗi thành viên trong dàn 14 người chơi được đều có một "đợt sóng" của riêng mình. Chính bản giao hưởng ấy đã đưa Final Fantasy VI trở thành tượng đài của dòng game nhập vai — thường xuyên được bình chọn là phần hay nhất series.

⚠️ Cảnh báo spoiler: Bài viết kể toàn bộ cốt truyện Final Fantasy VI (bản gốc Super Famicom/SNES, 1994), gồm cái kết của Thế giới Cân bằng lẫn Thế giới Tàn tạ.

Chương 1: Cô gái trên đồi tuyết và vương miện nô lệ

Mở đầu là một trong những khung hình biểu tượng nhất lịch sử game: ba bộ Magitek Armor — cỗ máy chiến đấu kết hợp ma thuật và hơi nước — lầm lũi băng qua vách núi tuyết, tiến về thành phố trung lập Narshe. Trên một bộ giáp là một cô gái dùng được ma thuật — điều tưởng đã tuyệt chủng ngàn năm. Nhiệm vụ: chiếm esper bị đóng băng trong hầm mỏ Narshe cho Hoàng đế Gestahl.

Nhưng khi đến gần esper, một xung năng lượng bùng ra. Hai lính Đế quốc Biggs và Wedge gục chết, giáp của cô gái vỡ nát, và chiếc vương miện điều khiển trên đầu cô rơi xuống. Cô tỉnh dậy trong nhà ông lão Arvis ở Narshe, chỉ còn nhớ tên mình: Terra. Arvis nói thẳng: bao năm qua Đế quốc điều khiển cô bằng slave crown — vương miện nô lệ — và xóa sạch ký ức của cô.

Bị lính Narshe truy bắt, Terra rơi xuống giếng mỏ và một mảnh ký ức kinh hoàng trở về: chính Kefka Palazzo — tên hề của triều đình Gestahl — đã đội vương miện lên đầu cô, rồi ra lệnh cho cô thiêu sống 50 lính Đế quốc chỉ để "thử" sức mạnh của cô. Locke Cole — tự xưng "thợ săn kho báu" nhưng thực chất là người của tổ chức kháng chiến Returners — được Arvis nhờ đưa Terra thoát khỏi Narshe. Với sự giúp đỡ của Mog và bầy moogle trong mỏ, Locke đánh lui quân Narshe, đưa Terra chạy thoát về Figaro Castle — lâu đài sa mạc của vua Edgar Roni Figaro, kẻ bề ngoài đồng minh Đế quốc nhưng trong bóng tối tài trợ cho Returners.

Kefka đích thân đến đòi Terra. Edgar cho cả lâu đài lặn xuống lòng cát, còn ba người cưỡi chocobo chạy vào sa mạc. Giữa cuộc rượt đuổi, Terra vô thức dùng ma thuật — và Edgar cùng Locke sửng sốt nhận ra: cô chính là mắt xích phe kháng chiến cần để hiểu sức mạnh của Đế quốc.

Chương 2: Băng Returners tập hợp — Doma sụp đổ

Trên đường tìm thủ lĩnh Returners là Banon, nhóm chạm trán Vargas ở Mt. Kolts — gã võ sĩ vừa giết chính sư phụ mình là Duncan Harcourt vì ghen tị. Cứu cánh đến từ Sabin Rene Figaro — em sinh đôi của Edgar, người đã từ bỏ vương vị để theo học võ. Sabin hạ Vargas, rồi gia nhập nhóm. Tại căn cứ Returners, Banon vạch kế hoạch: muốn thắng Đế quốc, phải tìm hiểu thứ ma thuật chúng moi được từ các esper bị bắt.

Locke tình nguyện lẻn vào South Figaro đang bị Đế quốc chiếm đóng để cầm chân địch — và tại đó anh giải cứu Celes Chere, nữ tướng Đế quốc, một Magitek Knight bị giam chỉ vì dám chất vấn chính sách của triều đình. Sabin — bị lạc sau trận đánh với con bạch tuộc lắm mồm Ultros trên sông Lethe — dạt vào bờ gần Doma Castle đúng lúc Đế quốc tấn công. Tại đây, game cho người chơi chứng kiến một trong những tội ác ghê rợn nhất của Kefka: khi không hạ nổi Doma bằng vũ lực, Kefka đầu độc nguồn nước của cả thành, giết gần hết dân chúng — vợ con của kỵ sĩ Cyan Garamonde cũng chết trong đó.

Cyan một mình lao vào trại Đế quốc như kẻ tự sát, được Sabin và ninja đánh thuê Shadow cứu. Để thoát, cả ba lên Phantom Train — chuyến tàu ma chở linh hồn người chết sang thế giới bên kia — và tại đây Cyan chứng kiến vợ con mình bước lên tàu, rời bỏ anh mãi mãi. (Và cũng trên chuyến tàu này, Sabin làm chuyện không tưởng: vác vật cả đoàn tàu — khoảnh khắc thành meme huyền thoại của cộng đồng.) Thoát tàu, Sabin và Cyan nhảy thác Baren xuống làng Mobliz, kết bạn với cậu bé hoang dã Gau trên đồng cỏ Veldt, rồi lặn qua Serpent Trench để hội quân ở Narshe.

Kefka dẫn quân tấn công Narshe; Returners đánh lui được Đế quốc — nhưng khi nhóm tiến đến gần esper đóng băng trên vách đá, esper lại phản ứng với Terra. Terra biến thành một quái vật esper màu hồng phát sáng, bay vút lên trời và biến mất. Nửa đầu câu chuyện khép lại bằng một dấu hỏi khổng lồ: cô là ai?

Chương 3: Đêm opera định mệnh

Trong lúc Terra mất tích, esper Ramuh — người đã cưu mang Terra trong hình dạng quái vật ở Zozo — kể lại toàn bộ sự thật. Một ngàn năm trước, sau War of the Magi, các esper mang theo ba pho tượng Warring Triad rút vào một chiều không gian riêng để giấu sức mạnh của các vị thần khỏi loài người. Đế quốc Gestahl đã tìm ra lối vào Esper World, bắt esper về rút kiệt năng lượng để tạo công nghệ Magitek — và Kefka chính là nguyên mẫu Magitek Knight đầu tiên, kẻ mà quá trình truyền ma thuật nhân tạo đã phá hủy tâm trí. Ramuh cùng ba esper đồng đội trốn khỏi Đế quốc; những người ngã xuống đã hóa thành magicite — tinh thể lưu giữ toàn bộ sức mạnh esper sau khi chết. Ông dặn: ma thuật rút ép từ esper sống chỉ cho thứ yếu ớt, chỉ magicite mới truyền trọn vẹn — rồi tự hóa thành magicite trao cho Returners.

Muốn đến kinh đô Đế quốc Vector ở lục địa phía nam, nhóm cần phi thuyền. Cầu nối duy nhất là Setzer Gabbiani — tay cờ bạc, chủ nhân chiếc phi thuyền tư nhân Blackjack. Setzer đang mê mẩn Maria, ngôi sao của vở opera Maria and Draco tại Opera House, và định bắt cóc cô. Celes — giống Maria như đúc — được Locke thuyết phục đóng giả cô lên sân khấu để tiếp cận Setzer. Đêm diễn ấy thành huyền thoại: Celes cất giọng "Aria di Mezzo Carattere" — dù trong bản SNES đó chỉ là âm tổng hợp không lời của chip SPC700, cảnh opera vẫn được bình chọn là một trong những khoảnh khắc console vĩ đại nhất. Ultros phá đám, vở diễn hỏng, Setzer bắt cóc "Maria" trong hỗn loạn — và Locke cùng nhóm lẻn lên Blackjack, dùng đồng xu hai mặt của mình lừa Setzer phải giúp đỡ.

Tại Magitek Research Facility ở Vector, nhóm chứng kiến Kefka tra tấn hai esper Shiva và Ifrit, nghe hắn tuyên bố hồi sinh Warring Triad. Hai esper trao magicite cho nhóm, trước khi những esper bị giam còn lại — quá yếu sau bao năm bị rút năng lượng — lần lượt hóa thành magicite. Nhà nghiên cứu Cid bóng gió Celes là gián điệp Đế quốc; Kefka xuất hiện xác nhận, gieo nghi ngờ vào lòng Locke. Đúng lúc cơ sở quá tải sắp nổ, Celes dịch chuyển tức thời, kéo theo cả Kefka — cứu cả nhóm trong gang tấc.

Chương 4: Lục địa Bay — Kefka lên ngôi thần

Một mảnh magicite được xác định là của Maduin — chạm vào nó, Terra lấy lại toàn bộ ký ức: cô là con lai nửa người nửa esper, con gái của esper Maduin và người phụ nữ Madeline, người đã lạc vào Esper World và đem lòng yêu ông. Khi Đế quốc tấn công, Terra bị bắt đi cùng cha, lớn lên như một thí nghiệm Magitek vì mang ma thuật bẩm sinh. Chấp nhận con người thật, Terra cùng nhóm về Narshe giải cứu Mog — và kế hoạch mới hình thành: mở cổng Esper World, để Terra — bằng chứng sống rằng hai giống loài có thể chung sống — thuyết phục các esper hợp tác.

Cổng mở, bầy esper ùa ra… và mất kiểm soát, tàn phá cả Vector, đánh rơi Blackjack. Giữa đống đổ nát, Hoàng đế Gestahl bất ngờ tuyên bố "đã thấy sai lầm", cầu hòa, nhờ Returners cùng Terra đi tìm các esper bỏ trốn để giảng hòa. Terra và Locke theo tướng Leo Cristophe đến làng Thamasa — nơi dân làng Strago Magus và cháu gái Relm Arrowny giả vờ không biết gì về ma thuật — cho đến khi Relm mắc kẹt trong ngôi nhà cháy, buộc họ lộ khả năng dập lửa bằng phép. Hóa ra Thamasa do hậu duệ của những người được truyền ma thuật sau War of the Magi lập nên. Tại hang esper, Relm dùng khả năng Sketch cứu cả nhóm khỏi Ultros rồi nhập bọn; tướng Leo và thủ lĩnh esper Yura đạt thỏa thuận ngừng bắn — thì Kefka xuất hiện, giết sạch các esper, cướp magicite, và giết luôn cả vị tướng trung thành nhất của Đế quốc khi Leo ngăn cản.

Tất cả chỉ là một màn kịch. Kefka và Gestahl tiến vào Esper World, tìm thấy tàn tích Warring Triad, dùng sức mạnh của chúng nâng cả một Lục địa Bay lên khỏi mặt đất. Returners đổ bộ, đánh qua Imperial Air Force, Ultros và Mr. Typhon, rồi đối mặt Kefka cùng Gestahl trước ba pho tượng thần. Gestahl ra giá: dụ Celes quay về, giết bạn bè, để ba người cùng cai trị thế giới. Celes từ chối — và đâm Kefka. Khi Gestahl nhận ra Kefka định đánh thức Triad sẽ thành thảm họa và ngăn lại, hắn bị Kefka đá khỏi Lục địa Bay, rơi xuống vực chết. Kefka cười khẩy, xê dịch ba pho tượng khỏi vị trí cân bằng. Cân bằng ma thuật của thế giới vỡ tan: mặt đất nứt toác, biển cả dâng trào, nền văn minh sụp đổ. Blackjack bị phá hủy. Nhóm bạn tan tác khắp thế giới.

Đây là khoảnh khắc định nghĩa Final Fantasy VI: kẻ ác không bị ngăn ở phút chót. Hắn thắng. Cả thế giới chìm trong tro tàn — và game vẫn còn một nửa chặng đường phía trước.

Chương 5: Thế giới Tàn tạ — Celes tỉnh giấc trên đảo hoang

Một năm trôi qua. Kefka dựng một tòa tháp từ đống đổ nát trên nền Vector cũ, rút cạn sức mạnh Warring Triad, tự phong Thần Ma thuật. Thế giới mới — World of Ruin, Thế giới Tàn tạ — đang lụi tàn từng ngày: cây cỏ đột biến vì dư chấn ma thuật, và bất cứ nơi nào dám chống đối đều bị Light of Judgment — tia năng lượng hủy diệt từ tháp Kefka — xóa sổ.

Celes tỉnh dậy trên một hòn đảo hoang cùng ông lão Cid — người đã cứu cô khỏi đống đổ nát. Từng ngày, cô ra bãi biển câu cá nuôi Cid ốm yếu. Tùy cách người chơi chăm sóc — cho ông ăn cá tươi hay cá ươn — Cid sẽ sống hay chết. Nếu Cid chết, Celes tuyệt vọng nhảy xuống vách đá tự tử — nhưng được một con chim biển cứu, và trong khoảnh khắc bên bờ vực cái chết, cô tìm lại lý do sống tiếp: bạn bè của cô có thể vẫn còn sống ở đâu đó ngoài kia. Đó là phân đoạn do chính đạo diễn Kitase trực tiếp viết — trái tim cảm xúc của nửa sau game.

Celes dong bè về đất liền, tại Tzen tìm thấy Sabin còn sống. Niềm tin rằng những người khác vẫn tồn tại đưa họ đến Nikeah, nơi một gã tự xưng "Gerad" — giống Edgar như đúc — đang cầm đầu băng trộm. Lần theo hắn về South Figaro, chui qua hang động dẫn xuống Figaro Castle bị chôn vùi dưới cát, sự thật lộ ra: Edgar vẫn sống — hắn dùng bí danh "Gerad" để lừa băng trộm giúp đột nhập chính lâu đài của mình. Tại Kohlingen, ba người gặp lại Setzer, cùng đến thăm mộ Darill — bạn quá cố của Setzer, chủ nhân cũ của phi thuyền Falcon. Nhóm trục vớt Falcon lên — và hành trình gom nhặt lại những mảnh vỡ của thế giới bắt đầu.

Chương 6: Thu thập đồng đội — những câu chuyện bên lề

Nửa sau của Final Fantasy VI là cấu trúc táo bạo chưa từng có: không còn "nhiệm vụ chính tuyến" ép buộc, người chơi tự do bay khắp Thế giới Tàn tạ trên chiếc Falcon, tìm lại từng người bạn cũ — mỗi cuộc tái ngộ là một câu chuyện nhỏ đầy ám ảnh.

Tại Mobliz, nhóm tìm thấy Terra đang chăm sóc lũ trẻ mồ côi — cha mẹ chúng đã chết trong ngày tận thế. Cô từ chối chiến đấu, cho đến khi quái vật Humbaba đe dọa bọn trẻ, buộc cô đứng lên bảo vệ chúng. Chính trong khoảnh khắc ấy, Terra hiểu ra điều bấy lâu cô đi tìm: tình yêu — thứ cảm xúc mà một "vũ khí" như cô tưởng mình không bao giờ có. Trên đỉnh Mt. Zozo, Cyan sống ẩn dật, duy trì mối tình qua thư với cô gái trẻ Lola — người tưởng anh là bạn trai đã khuất của mình. Để cứu anh khỏi con quỷ Wrexsoul, nhóm tiến vào chính tâm trí đầy dằn vặt của Cyan, nơi linh hồn vợ con anh hiện về: "hãy sống tiếp".

Ở Jidoor, Relm làm họa sĩ vẽ thuê cho gã nhà giàu Owzer, còn Strago — tưởng cháu gái đã chết — gia nhập giáo phái thờ Kefka. Tại đấu trường Dragon's Neck, Shadow — kẻ chỉ biết chiến đấu để quên quá khứ — đang thi đấu như một đấu sĩ; muốn anh trở lại, nhóm phải cược đúng món vũ khí để dụ anh ra. Còn Locke, trong hang Phoenix, tìm magicite của esper Phoenix để hồi sinh người yêu đã khuất Rachel — và Phoenix chỉ cho Rachel sống lại trong chốc lát, vừa đủ để cô tha thứ cho Locke, chúc phúc cho tình cảm của anh với Celes, rồi ra đi vĩnh viễn. Dưới hầm mỏ Narshe, Mog giúp nhóm thu phục Umaro — người tuyết khổng lồ; còn trong bụng quái vật Zone Eater, Gogo — bậc thầy bắt chước bí ẩn, danh tính không bao giờ tiết lộ — thấy nhóm xứng đáng và nhập bọn.

Chương 7: Tháp Kefka — hồi kết

Đội hình tập hợp đầy đủ. Returners chia ba mũi, đồng loạt tấn công Tháp Kefka. Ai cũng biết cái giá của chiến thắng: nếu Warring Triad bị tiêu diệt, ma thuật sẽ biến mất vĩnh viễn — và không ai biết điều gì sẽ xảy ra với Terra.

Trên đỉnh tháp, Kefka — giờ là vị thần có cánh — thuyết giảng triết lý hư vô: đời người vô nghĩa, mọi thứ con người xây dựng rồi cũng bị hủy diệt, vậy sống để làm gì? Nhóm đáp lại bằng chính những gì đã trải qua: bữa cơm đạm bạc, lá thư tay, lũ trẻ mồ côi ở Mobliz, tiếng hát trên sân khấu opera — chính sự gắn bó qua những vất vả đời thường cho con người ý chí sống tiếp. Kefka nổi điên, nã Light of Judgment xuống thế giới lần cuối, rồi lao vào trận chiến cuối cùng trong tiếng nhạc "Dancing Mad" dài 17 phút của Uematsu — bản giao hưởng trùm cuối đồ sộ nhất thời đại 16-bit.

Kefka gục ngã. Cùng với hắn, tinh hoa ma thuật tan biến: mọi magicite vỡ vụn, các esper tan vào hư không. Giữa đống đổ nát, linh hồn Maduin hiện về nói với con gái: cô có thể tồn tại như một con người, nếu có mối gắn bó đủ mạnh với thế giới này. Bằng chút sức mạnh esper cuối cùng, Terra cõng cả nhóm thoát khỏi tòa tháp đang sập, đáp xuống boong tàu Falcon. Cô gục xuống — và khi tỉnh lại, cô đã hoàn toàn là người: tình yêu dành cho bọn trẻ Mobliz đã giữ phần người của cô lại, như lời Maduin nói.

Chiếc Falcon bay khắp thế giới, chứng kiến các thành phố đang tái thiết từ tro tàn. Ở mũi tàu, Terra thả bím tóc bay theo gió — lần đầu tiên trong đời, cô được tự do sống cuộc đời của chính mình. Màn hình khép lại bằng dòng chữ "A World Reborn" — một thế giới tái sinh.

Số phận các nhân vật

• Terra Branford: Mất hết sức mạnh esper, trở thành con người hoàn toàn nhờ tình yêu dành cho bọn trẻ mồ côi Mobliz — nơi cô ở lại và cuối cùng tìm được "nhà" của mình.
• Locke Cole: Buông bỏ mặc cảm với Rachel sau khi cô được hồi sinh trong chốc lát để tha thứ và chúc phúc cho anh. Anh đến với Celes — cảnh ending hai người bên nhau khi thoát khỏi tháp Kefka.
• Celes Chere: Từ nữ tướng Đế quốc bị giam cầm đến người dẫn dắt cả nhóm trong Thế giới Tàn tạ — cô tìm lại được ý nghĩa sống sau khi suýt mất tất cả trên đảo hoang.
• Edgar & Sabin Figaro: Hai anh em sinh đôi hàn gắn trọn vẹn. Edgar tiếp tục làm vua, gây dựng lại Figaro; Sabin ở bên cạnh anh trai. (Chi tiết đồng xu hai mặt: Edgar đã gian lận để tự gánh vương vị, cho em trai được tự do.)
• Cyan Garamonde: Vượt qua nỗi đau mất vợ con ở Doma sau khi đánh bại Wrexsoul trong giấc mơ — được linh hồn vợ con động viên "hãy sống tiếp" — và tiếp tục sống, giữ liên lạc qua thư với Lola.
• Shadow: Ở lại trong Tháp Kefka đang sụp đổ, bảo Interceptor đi trước: "Baram! Từ nay ta sẽ ngừng chạy trốn…" Bản tiếng Nhật diễn đạt ý định muốn chết rõ hơn bản tiếng Anh — game ám chỉ anh tự nguyện ở lại để chết, dù không chiếu cảnh chết. (Nếu không đợi Shadow trên Lục địa Bay, anh đã chết từ cuối Thế giới Cân bằng và không thể tuyển lại.)
• Setzer Gabbiani: Mất Blackjack trong ngày tận thế, tìm lại Falcon — phi thuyền của người bạn quá cố Darill — trở thành đôi cánh của cả nhóm.
• Relm & Strago: Trở về Thamasa sau khi Strago rời giáo phái thờ Kefka; Relm tiếp tục con đường hội họa.
• Mog, Gau, Umaro, Gogo: Mog và Umaro về hầm mỏ Narshe; Gau trở về đồng cỏ Veldt — chọn cuộc sống "vừa là người vừa là thú" của chính mình; Gogo biến mất bí ẩn như khi xuất hiện.
• Kefka Palazzo: Chết trên đỉnh tháp của chính mình; cùng với hắn, ma thuật biến mất khỏi thế giới vĩnh viễn.

Những điểm lore hay bị hiểu nhầm

• "Terra là esper thuần chủng" — sai. Terra là con lai nửa người nửa esper: cha là esper Maduin, mẹ là người phụ nữ Madeline. Chính chi tiết "con lai" này là chìa khóa để cô sống sót ở cuối game.
• "Tina và Terra là hai người" — sai. Tên gốc tiếng Nhật của cô là Tina (ティナ); bản địa hóa tiếng Anh SNES của Ted Woolsey đổi thành Terra. Chỉ là một nhân vật duy nhất.
• "Kefka chỉ là tên hề tấu hài" — sai hoàn toàn. Theo lore chính thức, Kefka là nguyên mẫu Magitek Knight đầu tiên — quá trình truyền ma thuật nhân tạo đã phá hủy tâm trí hắn. Và hắn là một trong những phản diện hiếm hoi trong lịch sử JRPG thành công hủy diệt thế giới ngay giữa game, rồi lên ngôi thần thật sự.
• "Esper là thần" — sai. Ba vị thần là Warring Triad; esper chỉ là những sinh vật bị biến đổi trong War of the Magi, sau đó phong ấn các vị thần và rút vào chiều không gian riêng để giấu sức mạnh của thần khỏi loài người.
• "Ma thuật biến mất ở cuối game thì Terra phải chết" — sai. Maduin nói rõ: Terra có thể tồn tại như con người nếu có mối gắn bó tình cảm đủ mạnh với thế giới — tình yêu của cô dành cho bọn trẻ Mobliz đã giữ phần người của cô lại.
• "World of Ruin là game bị 'gãy' nửa chừng" — sai. Việc chia game thành Thế giới Cân bằng và Thế giới Tàn tạ là quyết định chủ đích của đội ngũ phát triển — họ đã chán mô-típ "anh hùng cứu thế giới vào phút chót", nên nửa sau game xoay quanh chủ đề đoàn tụ và tìm lại hy vọng khi mọi thứ dường như đã mất.

Giả thuyết và tranh luận của cộng đồng

Gogo thực sự là ai? Danh tính của bậc thầy bắt chước bí ẩn không bao giờ được tiết lộ, và fan đã tranh cãi suốt 30 năm: Gogo là Hoàng đế Gestahl sống sót sau cú đá của Kefka? Là Darill — bạn quá cố của Setzer? Hay chính là Gogo trong Final Fantasy V, lạc sang đây qua Interdimensional Rift? Cộng đồng Caves of Narshe nghiêng về khả năng Gogo chỉ là cameo tri ân Gogo của FFV — nhưng không có bằng chứng nào trong game xác nhận, và có lẽ Square cố ý để ngỏ.

Shadow có phải cha ruột của Relm không? Đây từng là thuyết fan nổi tiếng nhất của FFVI — dựa trên 5 giấc mơ ở quán trọ (Clyde và người bạn cướp tàu Baram; Clyde đến Thamasa, có con gái rồi bỏ đi), việc Interceptor chỉ thân với Relm ngoài Shadow, và chiếc nhẫn Memento Ring chỉ hai người đeo được. Thuyết này nay đã được xác nhận chính thức qua phỏng vấn nhà phát triển trên tạp chí V-Jump năm 1995: Shadow chính là Clyde, cha ruột của Relm.

Shadow ở cuối game chết hay sống? Ending để ngỏ: anh ở lại trong tháp đang sập, dặn Interceptor đi trước, gọi tên Baram. Bản tiếng Nhật diễn đạt ý định muốn chết rõ hơn bản tiếng Anh, nhưng game không chiếu cảnh chết — một phe tin anh đã chết đúng ý đồ tác giả, phe kia tin anh sống sót để "bắt đầu lại" như lời thoại. Tranh cãi này chưa bao giờ ngã ngũ.

Cid trên đảo hoang: sống hay chết mới là "canon"? Tùy cách người chơi cho Cid ăn cá tươi hay cá ươn mà ông sống hoặc chết. Cộng đồng thường coi bản Cid chết là "chuẩn về mặt cảm xúc" — vì nó tạo ra cảnh Celes nhảy vách đá rồi tìm lại hy vọng, mạnh hơn hẳn bản Cid sống. Square chưa bao giờ xác nhận bản nào là chính thức.