Cốt truyện Final Fantasy XVI: Ngọn lửa nổi loạn và ngày ma thuật biến mất khỏi Valisthea

Valisthea là một thế giới đang chết dần trong chính thứ đã nuôi sống nó. Hai lục địa Storm và Ash sinh tồn nhờ aether tuôn ra từ năm Pha lê Mẹ khổng lồ, và loài người đã xây dựng tôn giáo, vương quốc lẫn chiến tranh quanh những khối pha lê ấy suốt hàng trăm năm. Nhưng mặt đất quanh các Pha lê đang hóa thành "vùng đất chết" — nơi aether cạn kiệt đến mức cây cỏ không mọc nổi, và vùng đất chết lan rộng thêm từng năm. Ở Valisthea, một số ít người sinh ra đã mang khả năng dùng ma thuật mà không cần pha lê: họ bị gọi là Bearers — "Người Mang" — bị đóng dấu lên má, bị khinh rẻ và đối xử như công cụ cho đến khi cơ thể hóa đá vì lạm dụng ma thuật. Cao hơn Bearers một bậc là các Dominant — những con người hiếm hoi là vật chứa của Eikon, những vị thần chiến tranh mang hình hài Phoenix, Ifrit, Shiva, Titan, Bahamut hay Odin. Mỗi vương quốc giữ một Dominant như vũ khí tối thượng, và cán cân quyền lực của Valisthea nằm cả trong tay những con người ấy.

Clive Rosfield lẽ ra đã là người hạnh phúc nhất trong thế cục ấy. Anh là con trai cả của Đại công tước xứ Rosaria, là "Khiên hộ vệ đầu tiên" của em trai Joshua — Dominant của Phượng hoàng. Nhưng Clive cũng là đứa trẻ bị Phượng hoàng "bỏ rơi": ngọn lửa chọn Joshua chứ không chọn anh, và chính người mẹ ruột Anabella chưa bao giờ tha thứ cho cậu con trai cả vì "thất bại" đó. Trong một đêm duy nhất tại Cổng Phượng Hoàng, Clive mất tất cả — cha, em trai, quê hương và cả tự do. Mười ba năm sau, anh trở về với tư cách một nô lệ mang dấu sắt, tin rằng con quỷ lửa mang tên Ifrit — và sự yếu đuối của chính mình — đã giết chết em trai anh năm đó. Anh không hề biết rằng Ifrit chính là bản thân mình, và rằng đứng sau toàn bộ bi kịch là một vị "thần" đã nuôi nhân loại như đàn gia súc suốt hàng thiên niên kỷ, chỉ chờ ngày thu hoạch.

Lưu ý: bài viết tiết lộ toàn bộ cốt truyện của Final Fantasy XVI, bao gồm cả kết thúc. Cân nhắc trước khi đọc tiếp.

Chương 1: Đại công quốc Rosaria và đêm Cổng Phượng Hoàng

Rosaria là một đại công quốc nhỏ nằm ở phía tây lục địa Storm, sống yên bình dưới sự che chở của Pha lê Mẹ Drake's Breath và của Phượng hoàng — Eikon lửa đã bảo hộ nhà Rosfield qua nhiều thế hệ. Đại công tước Elwin Rosfield là một vị vua hiền hậu, và hai con trai của ông lớn lên trong tình yêu thương hiếm có giữa giới quý tộc Valisthea: Joshua, cậu út yếu ớt nhưng là Dominant của Phượng hoàng từ khi lọt lòng, và Clive, cậu cả khỏe mạnh, giỏi kiếm thuật, được phong làm Khiên hộ vệ đầu tiên — người thề sống chết bảo vệ em trai. Bên cạnh hai anh em còn có Jill Warrick, cô bé con tin được đưa về từ Lãnh thổ phương Bắc như một "bảo chứng hòa bình", lớn lên cùng họ như chị em ruột, và chú chó sói con Torgal được Clive nhặt về nuôi. Đó là những năm tháng yên bình cuối cùng của tất cả bọn họ.

Biến cố đến từ Đế quốc Sanbreque — cường quốc láng giềng thèm khát lãnh thổ Rosaria khi vùng đất chết bắt đầu gặm nhấm đất đai của chính họ. Nhân lúc đoàn Rosaria hành hương tới Cổng Phượng Hoàng để thực hiện nghi lễ truyền thống, quân Đế quốc phục kích trong đêm. Nhưng nhát dao chí mạng không đến từ kẻ thù: Anabella — vợ của Elwin, mẹ ruột của Clive và Joshua — đã phản bội tất cả. Người đàn bà ấy chưa bao giờ chấp nhận việc Phượng hoàng bỏ qua con trai cả của mình; bà ta khinh Clive là vết nhơ của dòng họ, và sẵn sàng bán cả vương quốc cho Sanbreque để đổi lấy địa vị trong triều đình mới. Elwin bị chém đầu ngay trước mắt Joshua. Cậu bé mười tuổi, trong cơn đau đớn và hoảng loạn tột độ, lần đầu tiên hóa thân hoàn toàn thành Phượng hoàng ngay giữa biển lửa.

Và rồi điều không ai hiểu nổi đã xảy ra: một Eikon lửa thứ hai xuất hiện. Giữa tro tàn của Cổng Phượng Hoàng, con quỷ lửa khổng lồ về sau được gọi là Ifrit trỗi dậy và lao vào xâu xé Phượng hoàng. Hai Eikon của cùng một nguyên tố lửa — điều chưa từng có trong lịch sử Valisthea. Clive, khi đó mới mười lăm tuổi, chỉ biết gào khóc bất lực nhìn "con quỷ" ấy giẫm nát em trai mình cho đến khi ngọn lửa Phượng hoàng tắt hẳn. Sáng hôm sau, Rosaria rơi vào tay Đế quốc, Joshua được xem như đã chết, còn Clive bị đóng dấu nô lệ lên má và bị đưa vào quân đoàn của Sanbreque như một Bearer — một công cụ chiến tranh không tên, chỉ còn mật danh "Wyvern".

Chương 2: Mười ba năm nô lệ và người đàn ông tên Cid

Mười ba năm làm Wyvern bào mòn Clive thành một cái bóng. Anh chiến đấu, giết chóc theo lệnh, và sống với niềm tin rằng em trai chết vì mình quá yếu — vì đêm đó anh đã không bảo vệ được Joshua trước Ifrit. Nỗi ám ảnh ấy khiến anh thậm chí không dám tự hỏi Ifrit thực sự là gì. Bước ngoặt đến trong một nhiệm vụ ám sát: đơn vị của Clive được cử đi trừ khử Dominant của Shiva giữa trận chiến với vương quốc Waloed, nhưng toàn đội bị quét sạch, còn Clive rơi vào tay một người đàn ông trung niên râu ria, ăn nói ngang tàng và mang trong mình Eikon Ramuh — Cidolfus Telamon, người đời gọi tắt là Cid.

Cid điều hành Nơi Ẩn Náu — một cộng đồng bí mật chuyên giải cứu Bearers khỏi ách nô lệ. Tại đây, lần đầu tiên Clive thấy những người mang dấu như mình được chữa trị vết dấu, được ăn, được ngủ và được quyền lựa chọn cách sống — kể cả quyền "được chết như một con người tự do". Nhưng điều đảo lộn thế giới quan của Clive hơn cả là sự thật mà Cid chỉ cho anh: Pha lê Mẹ không phải phước lành. Chính chúng đang hút aether từ lòng đất không ngừng nghỉ, và đó mới là nguyên nhân vùng đất chết lan rộng. Các vương quốc càng phụ thuộc vào pha lê, thế giới càng chết nhanh. Muốn cứu Valisthea, phải phá hủy từng Pha lê Mẹ — một ý tưởng bị mọi tôn giáo và triều đình trên lục địa xem là tà đạo đáng chết nhất. Cid cũng nói thẳng điều Clive né tránh suốt mười ba năm: sức mạnh lửa bất thường trong người anh — thứ anh vẫn gọi là "Phước lành của Phượng hoàng" mượn từ Joshua — không đơn giản là món quà vay mượn. Và trong bóng tối, một bóng người khoác áo choàng trùm đầu bắt đầu lặng lẽ dõi theo Clive, như thể đã chờ anh suốt mười ba năm.

Chương 3: Garuda gục ngã và cái chết của Cid

Nhiệm vụ lớn đầu tiên của Clive dưới trướng Cid đưa anh đối đầu Benedikta Harman — Dominant của Garuda, mật vụ khét tiếng của vương quốc Waloed và là đồng đội cũ của Cid. Tại pháo đài Caer Norvent, Benedikta với sức gió của Garuda áp đảo hoàn toàn nhóm Clive. Trong khoảnh khắc sinh tử, thứ sức mạnh bị dồn nén trong Clive suốt mười ba năm bùng nổ: anh hóa thân hoàn toàn thành Ifrit — con quỷ lửa của đêm Cổng Phượng Hoàng. Sự thật mà anh trốn chạy bấy lâu hiện nguyên hình: không có "con quỷ" nào khác cả. Ifrit chính là anh. Chính anh, trong vô thức, đã xé xác Phượng hoàng — đã giết Joshua.

Trận chiến kết thúc bằng một hiện tượng chưa từng có tiền lệ: Ifrit không chỉ đánh bại Garuda mà còn tước đoạt Eikon ấy khỏi Benedikta, để lại nàng ta là một người thường vô lực. Benedikta — người đàn bà kiêu hãnh từng đứng trên đỉnh cao quyền lực — trốn chạy trong nhục nhã và bị lính của Cộng hòa Dhalmekia sát hại trên đường. Cái chết của nàng, cùng chiếc đầu bị gửi trả như một lời chế giễu, đã biến Hugo Kupka — Dominant của Titan, kẻ si tình Benedikta đến mù quáng — thành một con thú điên chỉ còn biết đến hai chữ trả thù. Còn Clive, anh suy sụp trước sự thật về bản thân, và người đỡ anh dậy chính là Cid: ông nói với anh rằng mười ba năm trước, một cậu bé mười lăm tuổi không thể kiểm soát thứ sức mạnh mà ngay cả thần linh cũng không giải thích nổi — và rằng thay vì tự hủy hoại, anh nên dùng chính sức mạnh ấy để phá vỡ cái vòng lặp đã tạo ra nó.

Chiến dịch phá hủy Drake's Head — Pha lê Mẹ của Sanbreque tại kinh đô Oriflamme — là canh bạc đầu tiên của Nơi Ẩn Náu. Clive và Cid đột nhập thành công, Pha lê vỡ tan, và trong tâm trí Clive lần đầu tiên vang lên một giọng nói xa lạ gọi anh là "Mythos". Nhưng chiến thắng phải trả giá đắt: cơ thể Cid, vốn đã hóa đá dần sau nhiều năm lạm dụng sức mạnh Ramuh và ma thuật, không chịu đựng thêm được nữa. Vị thủ lĩnh của Nơi Ẩn Náu qua đời không lâu sau chiến dịch, để lại toàn bộ lý tưởng của mình cho Clive. Từ ngày đó, Clive Rosfield khoác lên mình cái tên mới: Cid — đời thứ hai.

Chương 4: Titan, Shiva và những Pha lê tiếp theo

Dưới sự lãnh đạo của Clive, Nơi Ẩn Náu mới được dựng lên và phong trào phá Pha lê lan rộng. Mục tiêu tiếp theo là Drake's Fang — Pha lê của Cộng hòa Dhalmekia, cũng là sân nhà của Hugo Kupka. Hugo, kẻ đã mất Benedikta, tin rằng "Cid" đứng sau mọi chuyện và nuôi quyết tâm băm vằm kẻ thù. Trong trận quyết đấu tại Drake's Fang, hắn nuốt chửng lòng kiêu hãnh lẫn lý trí, hóa thân hoàn toàn thành Titan — Eikon đất khổng lồ cao như một quả núi. Clive, giờ đã thu thập sức mạnh của Phượng hoàng, Garuda và Ramuh, đối đầu con quái vật ấy trong lòng hang Pha lê và giành chiến thắng: Drake's Fang sụp đổ, Hugo Kupka chết cùng với mối tình câm lặng và cơn thịnh nộ vô định hướng của hắn.

Song song với mặt trận Dhalmekia, Clive cùng Jill quay về Vương quốc Sắt — hòn đảo của những kẻ cuồng tín thờ Pha lê Drake's Breath, nơi đã giam cầm Jill suốt nhiều năm và ép nàng hóa thân thành Shiva tham chiến như một vũ khí. Jill của những năm tháng ấy từng bị bắt phải tàn sát vô số người, kể cả trong trận chiến mà nàng suýt lấy mạng Clive. Trở lại Vương quốc Sắt lần này, nàng không còn là tù nhân: nàng đối mặt Giáo chủ Imreann, kẻ đã hành hạ và thao túng nàng từ nhỏ, và tự tay kết thúc cơn ác mộng của chính mình. Drake's Breath bị phá hủy. Quan trọng hơn cả, Jill lựa chọn ở lại bên Clive không phải vì món nợ ân tình hay vì không còn nơi nào để đi, mà vì đó là lần đầu tiên trong đời nàng được tự quyết định mình sẽ sống vì điều gì. Tình cảm giữa hai người bạn thanh mai, bị chiến tranh chia cắt suốt mười ba năm, cũng từ đây dần thành lời.

Chương 5: Bahamut và sự sụp đổ của Twinside

Trong khi Clive phá hủy từng Pha lê, Đế quốc Sanbreque mục ruỗng từ bên trong. Hoàng đế Sylvestre qua đời; ngai vàng rơi vào tay Olivier — đứa con của Anabella — một cậu bé chỉ là con rối, bởi linh hồn hắn đã bị Ultima chiếm giữ từ lâu. Người duy nhất nhìn thấu sự bất thường là Dion Lesage, hoàng tử của Đế quốc, Dominant của Bahamut, vị kỵ sĩ rồng được cả Sanbreque tôn sùng như người hùng. Khi Dion đối chất gia đình mình, sự thật phơi bày theo cách đẫm máu nhất: hắn giết chết Olivier ngay trên ngai vàng, Anabella chết trong cơn hỗn loạn mà chính tham vọng của bà ta đã gieo mầm, và Ultima — lần đầu tiên hiện nguyên hình trước mắt kẻ phàm — đáp lại bằng cách biến Dion thành Akashic: một Dominant mất hết lý trí, chỉ còn bản năng hủy diệt.

Bahamut điên loạn trút cơn mưa hủy diệt xuống Twinside — kinh đô của Liên minh Pha lê, trái tim trung lập của Valisthea. Và chính tại đây, bí mật được giữ kín suốt mười ba năm lộ diện: Joshua còn sống. Đêm Cổng Phượng Hoàng năm xưa, tổ chức bí mật Undying đã cứu cậu bé Phượng hoàng khỏi đống tro tàn và che giấu cậu suốt nhiều năm, trong khi Joshua âm thầm điều tra về Ultima — thậm chí còn phong ấn một phần của thực thể ấy trong chính cơ thể mình để theo dõi hắn. Hai anh em Rosfield, lần đầu tiên sau mười ba năm, sát cánh bên nhau: Phượng hoàng và Ifrit hợp thể thành một thực thể lửa duy nhất, bay lên tận tầng trời cao đối đầu Bahamut trong trận chiến được xem là hoành tráng bậc nhất của cả series. Dion bại trận, rơi từ bầu trời xuống đống đổ nát của Twinside và chết sau khi đã tỉnh ngộ, kịp chuộc lại phần nào tội lỗi mà hắn gây ra trong cơn điên không phải của chính mình. Trên bầu trời Valisthea, Ultima thực hiện nghi lễ Primogenesis: một cấu trúc pha lê đen khổng lồ mang tên Origin trồi lên giữa tầng mây — chiếc "thuyền" mà hắn chuẩn bị suốt hàng thiên niên kỷ đã sẵn sàng nhổ neo.

Chương 6: Waloed — vương quốc tro tàn và vị vua quỳ gối trước thần

Lục địa Ash, quê hương của vương quốc Waloed, giờ gần như đã thành đất chết toàn bộ: dân chúng hoặc hóa Akashic, hoặc sống lay lắt dưới ách của Barnabas Tharmr — Dominant của Odin, vị vua đã chinh phục cả một lục địa bằng lưỡi kiếm đen của mình. Barnabas là kẻ nguy hiểm nhất trong số các Dominant, không phải vì sức mạnh, mà vì hắn tỉnh táo phụng sự Ultima với một đức tin trọn vẹn. Tuổi trẻ của Barnabas gắn liền với người mẹ mộ đạo và nỗi đau mất bà trong chiến tranh; từ đó hắn đi đến kết luận rằng chính ý chí tự do của con người là nguồn gốc của mọi khổ đau, và một thế giới không còn ý chí — nơi mọi linh hồn hòa làm một dưới Ultima — mới là thiên đường thực sự. Hắn sẵn sàng dâng cả vương quốc, cả thần dân, và cả chính mình cho vị thần ấy.

Trận chiến giữa Clive và Barnabas, từ mặt biển dậy sóng đến tận ngai vàng Waloed, là trận chiến của hai niềm tin đối nghịch: một kẻ muốn giải phóng con người khỏi thần linh, một kẻ muốn giải phóng con người khỏi chính bản thân họ. Barnabas bại trận. Nhưng trước khi tan biến, hắn để lại cho Clive sự thật lạnh gáy nhất: Ultima không cần tín đồ — hắn cần một vật chứa. Suốt hàng thiên niên kỷ, hắn chờ đợi một con người đủ mạnh để chứa đựng toàn bộ sức mạnh của hắn mà không vỡ vụn: một "Mythos". Và Clive — kẻ hấp thụ được Eikon của người khác, kẻ mang trong mình cả một dàn thần linh — chính là vật chứa hoàn hảo ấy. Cùng lúc đó, Drake's Spine, Pha lê cuối cùng của Waloed, bị phá hủy. Trên toàn Valisthea, chỉ còn Origin lơ lửng giữa trời cao, và một Pha lê duy nhất chưa bị động đến: Drake's Tail tại Twinside đổ nát — mục tiêu mà Ultima cố tình để lại như một cái bẫy cuối cùng.

Chương 7: Origin — trận chiến cuối cùng và bình minh không ma thuật

Sự thật toàn vẹn về Ultima cuối cùng cũng được phơi bày. Hắn không phải thần sáng thế theo nghĩa con người vẫn tôn thờ: hắn là một sinh vật của chủng tộc cổ xưa từng phồn thịnh rồi tự hủy hoại thế giới của chính mình bằng ma thuật, buộc phải vượt qua hư không để tìm vùng đất mới. Loài người của Valisthea được hắn tạo ra — hoặc nhào nặn — với hai mục đích duy nhất: làm vật chứa tiềm năng, và khai thác aether. Năm Pha lê Mẹ là những cái "máy bơm" hắn cắm vào lòng đất, tích lũy aether qua hàng nghìn năm để nạp cho một ma pháp tối thượng mang tên Raise — phép thuật hồi sinh cả một chủng tộc. Khi aether đã đủ đầy, hắn chỉ còn thiếu một thân xác hoàn hảo để chứa sức mạnh của mình khi thi triển Raise. Mọi bi kịch của Valisthea — vùng đất chết, ách nô lệ của Bearers, chiến tranh giữa các vương quốc — trong mắt Ultima chỉ là những gợn sóng nhỏ trên mặt hồ của một kế hoạch lớn hơn ngàn năm.

Cuộc tổng tấn công vào Origin là nỗ lực của tất cả những con người còn đứng được trên Valisthea: Nơi Ẩn Náu, các đồng minh từ mọi vương quốc, và cả Jill — người đã trao Eikon Shiva của mình cho Clive trước giờ lên đường, chọn ở lại phía sau và tin rằng anh sẽ trở về. Bên trong Origin, hai anh em đối mặt Ultima. Joshua, cơ thể đã tàn tạ sau nhiều năm phong ấn một mảnh của Ultima trong lồng ngực, gục ngã trong trận chiến — và trong khoảnh khắc cuối cùng, anh làm điều mà mười ba năm trước ở Cổng Phượng Hoàng anh không thể làm: trao toàn bộ ngọn lửa Phượng hoàng cho anh trai mình, rồi nhắm mắt trong vòng tay Clive. Lần này, Clive không bất lực. Mang theo mọi Eikon đã thu thập, mang theo Phượng hoàng của em trai và lời hứa với tất cả những người đã ngã xuống, anh đối đầu Ultima trong hình hài tối thượng và chiến thắng — không phải với tư cách Mythos ngoan ngoãn của hắn, mà với tư cách một con người tự do từ chối làm vật chứa cho bất kỳ vị thần nào.

Origin sụp đổ. Ultima tan biến cùng toàn bộ ma thuật của hắn: từ giây phút ấy, ma thuật rời khỏi Valisthea mãi mãi — không còn Pha lê, không còn Eikon, không còn cả lời nguyền hóa đá. Đoạn kết của Final Fantasy XVI cố tình không cho người chơi một đáp án trọn vẹn: Clive, kiệt sức, dạt vào một bờ biển xa lạ; bàn tay anh bắt đầu hóa đá khi anh với về phía Metia — ngôi sao mà hai anh em từng ước nguyện thuở nhỏ; còn Jill, đứng trên boong tàu trong ánh bình minh đầu tiên của kỷ nguyên không ma thuật, bật khóc khi nhìn lên bầu trời. Game không nói Clive còn sống hay đã chết. Nhưng ở phần hậu kết, nhiều thế hệ sau, hai đứa trẻ của một Valisthea yên bình đọc cho nhau nghe một cuốn sách cũ mang tên "Final Fantasy" — biên niên sử về thời đại của thần linh và Eikon, được viết bởi một người mang tên Joshua Rosfield. Ma thuật đã thành cổ tích. Và đó, có lẽ, chính là chiến thắng trọn vẹn nhất mà Clive đánh đổi cả đời để giành lấy: một thế giới mà ở đó con người không còn cần đến thần linh nữa.

Số phận các nhân vật

Clive Rosfield sống sót sau khi Origin sụp đổ và dạt vào bờ biển, nhưng bàn tay bắt đầu hóa đá — số phận cuối cùng của anh được game cố tình để ngỏ. Joshua Rosfield hy sinh bên trong Origin sau khi trao Phượng hoàng cho anh trai; tuy vậy cuốn biên niên sử "Final Fantasy" ở hậu kết lại ghi tên anh là tác giả, khiến số phận anh trở thành dấu hỏi lớn nhất của cộng đồng. Jill Warrick sống sót, chứng kiến bình minh đầu tiên của kỷ nguyên không ma thuật. Dion Lesage chết tại Twinside sau khi chuộc tội. Hugo Kupka và Benedikta Harman đều chết trong vòng xoáy hận thù giữa các Dominant. Barnabas Tharmr tan biến cùng đức tin của mình tại Waloed. Cidolfus Telamon chết sau chiến dịch Drake's Head, nhưng lý tưởng và cái tên của ông sống tiếp qua Clive. Anabella Rosfield chết tại Twinside, trong chính ván cờ quyền lực mà bà ta đã phản bội gia đình để theo đuổi.

Những điểm lore hay bị hiểu nhầm

"Clive đã giết em trai mình." Đúng một nửa: Ifrit là Clive, nhưng cậu bé mười lăm tuổi năm đó hoàn toàn không ý thức hay kiểm soát được sự hóa thân đầu tiên ấy — và kẻ thực sự dàn dựng bi kịch Cổng Phượng Hoàng là Sanbreque, Anabella cùng bàn tay của Ultima. "Ultima là một vị thần toàn năng." Không — hắn là sinh vật hấp hối của một chủng tộc sắp tuyệt chủng, quyền năng nhưng tuyệt vọng, và toàn bộ kế hoạch của hắn tồn tại vì hắn sợ chết. "Pha lê Mẹ là phước lành bảo vệ Valisthea." Ngược lại hoàn toàn: chúng là nguyên nhân gốc rễ khiến vùng đất chết lan rộng, bởi chúng hút aether của hành tinh để phục vụ Ultima. "Joshua chết ngay từ đầu game." Anh được tổ chức Undying cứu sống và hoạt động bí mật suốt mười ba năm — bóng người áo trùm theo dõi Clive trong nửa đầu game chính là anh. "FFXVI không còn chất Final Fantasy vì bỏ lối đánh theo lượt." Hệ thống chiến đấu thay đổi, nhưng bộ khung thần thoại — Pha lê, Eikon triệu hồi, cuộc nổi dậy của con người chống lại thần linh và định mệnh — là chất Final Fantasy nguyên bản nhất kể từ những phần đầu tiên.

Giả thuyết & tranh luận của cộng đồng

Bí ẩn lớn nhất là số phận của Clive: chi tiết bàn tay hóa đá và nước mắt của Jill khiến nhiều người tin anh đã chết, nhưng cũng có luồng ý kiến cho rằng nếu Clive chết, lời nguyền hóa đá — vốn thuộc về ma thuật của Ultima — lẽ ra phải tan biến cùng hắn, và hình ảnh ấy chỉ cho thấy anh kiệt sức. Liên quan trực tiếp là cuốn sách của Joshua: nếu Joshua đã chết trong Origin, ai viết biên niên sử mang tên anh? Cộng đồng chia làm hai phe — một phe tin Joshua thực ra sống sót (Undying từng cứu anh một lần), phe còn lại cho rằng Clive là người viết và đề tên em trai như một cách tưởng niệm. Một dấu hỏi khác là Leviathan — Eikon của Nước hoàn toàn vắng mặt trong bản game gốc dù mọi nguyên tố khác đều đủ mặt; bản mở rộng The Rising Tide sau đó giải đáp rằng Leviathan bị phong ấn tại Mysidia vì quá nguy hiểm, ngay cả với Ultima. Cuối cùng, nguồn gốc của Ultima và tàn tích Fallen — những phế tích công nghệ cao rải khắp Valisthea, dấu vết của một nền văn minh từng bay lên trời rồi rơi xuống — vẫn là mảnh lore được cộng đồng đào sâu nhất, bởi nó gợi ý rằng trước loài người của Ultima, Valisthea đã từng chứng kiến ít nhất một chu kỳ sáng thế và hủy diệt khác.