Cốt truyện Final Fantasy X: Giấc mơ ngàn năm và cái giá của sự thật

Có một câu chuyện mở đầu bằng tiếng hò reo của hàng vạn khán giả trong sân vận động rực rỡ ánh đèn — và kết thúc bằng sự im lặng của một cậu trai tan biến thành những đốm sáng bay lên trời. Ở giữa là cả một thế giới mang tên Spira: nơi con người nép mình dưới bóng con quái vật khổng lồ tên Sin, nơi một cô gái mười bảy tuổi bước trên con đường hành hương mà điểm cuối là cái chết của chính mình, và nơi một chàng trai đến từ thành phố "không tồn tại" phải chấp nhận rằng sự tồn tại của bản thân cậu chính là cái giá của hòa bình. Bài viết này kể lại toàn bộ cốt truyện Final Fantasy X — tựa game PlayStation 2 ra mắt năm 2001 của Square — theo đúng trình tự game gốc, từ trận blitzball định mệnh ở Zanarkand đến bài diễn văn mở ra thời kỳ Eternal Calm, rồi khép lại bằng số phận từng nhân vật, những điểm lore bị hiểu nhầm nhiều nhất và các tranh luận vẫn còn sôi nổi của cộng đồng sau hơn hai thập kỷ.

Final Fantasy X là một cột mốc của cả series: phần đầu tiên có đồ họa 3D hoàn toàn, phần đầu tiên có lồng tiếng cho nhân vật, và phần chính đầu tiên có hẳn phần tiếp theo trực tiếp (Final Fantasy X-2, 2003). Kịch bản do Kazushige Nojima chấp bút, thiết kế nhân vật của Tetsuya Nomura, âm nhạc của bộ ba Nobuo Uematsu, Junya Nakano và Masashi Hamauzu. Một chi tiết nhiều người hay ghi nhầm: đạo diễn game là Motomu Toriyama — thực chất ông là một trong ba đạo diễn cùng chia việc dưới quyền nhà sản xuất Yoshinori Kitase (Toriyama phụ trách cắt cảnh, Takayoshi Nakazato phụ trách bản đồ, Toshirou Tsuchida phụ trách chiến đấu).

Trước khi bắt đầu, cần nắm vài khái niệm nền của Spira. Sin là con quái vật khổng lồ gieo rắc chết chóc suốt ngàn năm theo một chu kỳ không bao giờ dứt. Giáo hội Yevon dạy rằng Sin là hình phạt thánh thần giáng xuống loài người vì lạm dụng machina (máy móc) — và cách duy nhất xua đuổi nó là cuộc hành hương của các triệu hồi sư: họ đến từng ngôi đền nhận sức mạnh của các aeon (linh thú) từ những fayth (linh hồn người chết hóa tượng đá), rồi thực hiện Final Summoning để đánh bại Sin — với cái giá là mạng sống của chính mình. Đổi lại, Spira được hưởng một thời bình ngắn ngủi gọi là the Calm. Đó là tất cả những gì người dân Spira tin. Và gần như tất cả đều là dối trá.

Chương 1: Zanarkand — thành phố chìm trong bóng Sin

Tidus là ngôi sao đang lên của đội blitzball Zanarkand Abes — môn thể thao dưới nước được cả thành phố mê đắm. Cậu lớn lên trong ánh hào quang của người cha quá cố: Jecht, huyền thoại blitzball mất tích bí ẩn mười năm trước. Mối quan hệ cha con chưa bao giờ êm đẹp — Jecht cộc cằn, hay rượu chè, và Tidus vừa ngưỡng mộ vừa oán hận ông. Đêm diễn ra trận chung kết tưởng niệm Jecht, khi hàng vạn khán giả còn đang hò reo, bầu trời Zanarkand bỗng tối sầm: sinh vật khổng lồ mang tên Sin xuất hiện, và thành phố rực rỡ chìm trong biển lửa chỉ trong chốc lát.

Giữa cơn hỗn loạn, một người đàn ông đeo kính râm, khoác áo choàng đỏ xuất hiện — Auron, bạn cũ của Jecht, kẻ đã âm thầm trông nom Tidus từ khi Jecht mất tích và mẹ cậu qua đời. Auron trao cho Tidus một thanh kiếm, cùng cậu mở đường máu qua đám quái vật Sinspawn giữa đống đổ nát. Nhưng sức người không địch nổi Sin: cả hai bị con quái vật hút vào trong cơ thể nó. Khi Tidus tỉnh lại, Zanarkand đã biến mất — trước mắt cậu chỉ còn biển cả mênh mông và một thế giới hoàn toàn xa lạ: Spira.

Chương 2: Kẻ lữ hành đến từ giấc mơ

Tidus tỉnh dậy trong tàn tích ngập nước của đền Baaj, được nhóm trục vớt của tộc Al Bhed cứu sống — trong đó có Rikku, cô gái mười lăm tuổi trở thành người bạn đầu tiên của cậu ở Spira. Nhưng ngay từ những phút đầu, Tidus đã nhận ra điều bất ổn: không ai ở Spira biết Zanarkand của cậu. Với người Spira, Zanarkand chỉ là "thánh địa" đã bị Sin phá hủy từ ngàn năm trước — còn với Tidus, chỉ mới hôm qua cậu còn thi đấu ở đó.

Người Al Bhed là tộc thiểu số chuyên dùng machina — thứ công nghệ bị Giáo hội Yevon coi là dị giáo. Rikku kể cho Tidus nghe về Spira: về Sin, về các triệu hồi sư đang hành hương để mang lại the Calm, và về High Summoner Braska — người mười năm trước đã đánh bại Sin, mang lại thời bình ngắn ngủi gọi là "Braska's Calm". Khi Sin tấn công tàu của nhóm Al Bhed, Tidus lại bị tách khỏi những người cứu mình — và dạt vào đảo Besaid. Tại đây cậu gặp Wakka, đội trưởng đội blitzball Besaid Aurochs; Lulu, nữ pháp sư hắc lạnh lùng; Kimahri, chiến binh Ronso trầm mặc — và Yuna, cô gái mười bảy tuổi, con gái của chính High Summoner Braska, đang chuẩn bị hành hương đánh bại Sin như cha mình. Tidus gia nhập đoàn làm Guardian (hộ vệ) của Yuna — với hy vọng mong manh rằng trên hành trình này, cậu sẽ tìm được đường về nhà.

Chương 3: Hành trình của nàng triệu hồi sư

Cuộc hành hương của Yuna bắt đầu tại đền Besaid, nơi cô nhận được aeon đầu tiên — Valefor. Từ đây, đoàn lên đường qua từng ngôi đền của Spira theo trình tự cổ xưa: Besaid, Kilika, Djose, Macalania, và cuối cùng là Bevelle. Mỗi aeon mới là một bước gần hơn đến Sin — và cũng gần hơn đến cái chết của Yuna, bởi ai ở Spira cũng biết: không triệu hồi sư nào sống sót sau Final Summoning.

Trên đường đi, Tidus dần hòa nhập vào đoàn. Cậu truyền cho đội Besaid Aurochs — mười năm liền toàn thua — những kỹ thuật blitzball của Zanarkand, và chứng kiến họ lần đầu tiên vô địch giải đấu ở thành phố Luca. Cậu cũng học được nghi lễ Sending của Yuna: điệu múa tiễn linh hồn người chết về Farplane — một trong những cảnh đẹp và buồn nhất game, khi Yuna múa trên mặt nước lúc hoàng hôn ở Kilika để tiễn những người đã ngã xuống vì Sin.

Nhưng hành trình không chỉ có những khoảnh khắc đẹp. Tại Mushroom Rock Road, đoàn chứng kiến Operation Mi'ihen — chiến dịch liều lĩnh của liên quân Crusaders và Al Bhed dùng machina tấn công trực diện Sin, bất chấp lệnh cấm của Giáo hội. Kết quả là thất bại đẫm máu: hàng trăm người chết, Sin vẫn sừng sững. Chính trong đống tro tàn ấy, Seymour Guado — Maester trẻ của Giáo hội Yevon đồng thời là thủ lĩnh tộc Guado — bước ra ánh sáng khi ra tay "cứu" những người sống sót, chiếm được lòng dân. Không lâu sau, Seymour ngỏ lời cầu hôn Yuna "vì sự đoàn kết của Spira". Yuna giằng xé giữa trách nhiệm với Spira và con tim mình — con tim đã bắt đầu hướng về chàng trai đến từ giấc mơ kia.

Chương 4: Tiếng cười giữa chuyến đi dài

Giữa những biến cố dồn dập, game dành hẳn một chương cho những khoảnh khắc đời thường — và chính chúng làm nên linh hồn của Final Fantasy X. Trên đường đến đền Macalania, khi cả đoàn còn nặng trĩu vì Operation Mi'ihen, Tidus bỗng phá lên cười một cách gượng gạo, ngớ ngẩn — rồi rủ Yuna cùng cười. "Yuna! Hành trình của tớ phải đầy ắp tiếng cười!" — câu thoại thành biểu tượng không phải vì hoàn hảo, mà vì nó thật: tiếng cười vụng về của những con người cố níu lấy niềm vui giữa một thế giới mà cái chết rình rập ở mọi ngả đường.

Nhưng ngay sau tiếng cười là nước mắt. Tại đền Macalania, từ quả cầu ký ức (sphere) của Maester Jyscal, cả đoàn phát hiện sự thật kinh hoàng: Seymour đã giết chính cha ruột mình để chiếm ngôi Maester. Khi bị Yuna đối chất, Seymour lộ rõ bản chất — hắn từ lâu đã là một unsent, linh hồn kẻ chết không được tiễn đưa. Trận chiến nổ ra, Seymour gục ngã — nhưng unsent không chết như người thường. Kẻ cận thần Tromell lập tức vu cho cả đoàn tội "sát hại Maester", biến họ thành những kẻ phản nghịch bị cả Spira truy lùng. Chạy trốn khỏi đền Macalania, mặt băng dưới chân vỡ tung — cả đoàn rơi xuống và tỉnh dậy trên lưng một con Sin đang say ngủ, rồi bị cuốn đến tận sa mạc Bikanel, quê hương của người Al Bhed.

Chương 5: Hôn lễ, sự phản bội và Via Purifico

Ở Bevelle — trung tâm quyền lực của Giáo hội Yevon — Yuna bị ép vào cuộc hôn nhân chính trị với Seymour. Kế hoạch của cả đoàn đầy liều lĩnh: Yuna đồng ý cưới, rồi ám sát Seymour ngay tại lễ cưới để tiễn linh hồn hắn về Farplane. Trong bộ váy cưới trắng tinh bước giữa hai hàng lính Yevon, Yuna đẹp như nữ thần — và cô độc như tử tù. Nhưng Seymour với thân phận unsent không dễ bị hạ. Âm mưu bại lộ, cả đoàn bị tống xuống Via Purifico — mê cung ngầm dưới đền Bevelle, nơi Giáo hội giam giữ và thủ tiêu kẻ chống đối.

Cuộc vượt ngục khỏi Via Purifico đầy gay cấn, nhưng cái giá còn lớn hơn: trong lúc cả đoàn bị giam, tộc Guado dưới lệnh Seymour đã tàn phá Home, quê hương người Al Bhed ở Bikanel. Từ đống đổ nát ấy, cả đoàn cướp lấy phi thuyền Fahrenheit của Cid — cha Rikku, thủ lĩnh Al Bhed — biến nó thành căn cứ di động truy đuổi Sin. Cũng trong chặng này, Tidus đối mặt với sự thật Rikku đã giấu cả đoàn từ đầu: nếu Yuna hoàn thành Final Summoning, cô sẽ chết. Biết vậy, Tidus vẫn quyết định ở lại — cậu không còn đi tìm đường về nhà nữa; cậu đi cùng Yuna, đến bất cứ nơi nào cô đến.

Chương 6: Sự thật ở tàn tích Zanarkand

Vượt qua đỉnh Mt. Gagazet — nơi Kimahri đánh bại Biran và Yenke, hai kẻ từng sỉ nhục mình, để chứng minh mình xứng đáng là chiến binh Ronso — cả đoàn đặt chân đến tàn tích Zanarkand, thành phố đã chết từ ngàn năm trước. Tại đây họ gặp Yunalesca — triệu hồi sư đầu tiên đánh bại được Sin, con gái Yu Yevon, cũng là unsent tồn tại suốt một thiên niên kỷ để duy trì nghi lễ Final Summoning. Từ miệng bà, toàn bộ sự thật vỡ òa:

Final Summoning là một nghi lễ dối trá. Triệu hồi sư phải chọn một Guardian thân thiết nhất biến thành fayth để tạo ra Final Aeon — sinh thể đủ mạnh giết Sin. Nhưng ngay khi Sin gục ngã, Yu Yevon sẽ chiếm lấy Final Aeon đó để đúc thành Sin mới. Triệu hồi sư chết, Guardian hóa fayth cũng tan biến — tất cả chỉ đổi lấy một thời bình ngắn ngủi trước khi vòng xoáy tử thần (spiral of death) bắt đầu lại. Và sự thật đau đớn nhất dành cho Tidus: con Sin hiện tại chính là Jecht — cha của cậu. Mười năm trước, sau khi lạc đến Spira, Jecht làm Guardian cho Braska, tự nguyện hóa thành fayth cho Final Aeon của ông để đánh bại Sin — rồi bị Yu Yevon chiếm lấy, trở thành Sin mới.

Cùng lúc ấy, bí mật của Auron cũng được hé lộ: Auron đã chết từ mười năm trước. Sau khi Braska và Jecht hy sinh, ông đến chất vấn Yunalesca về sự hy sinh vô nghĩa ấy và bị bà giết chết. Mang vết thương chí mạng rời Zanarkand, ông kịp nhờ Kimahri đưa Yuna lúc ấy mới bảy tuổi từ Bevelle về Besaid — rồi trở thành unsent, lang thang mười năm, âm thầm trông nom Tidus ở Dream Zanarkand theo lời dặn của Jecht, và cuối cùng đưa cậu đến Spira. Nghe xong tất cả, Yuna làm điều không triệu hồi sư nào dám làm suốt ngàn năm: tuyên bố Final Summoning là dối trá và từ chối thực hiện nghi lễ. Cả đoàn đánh bại Yunalesca — lần đầu tiên trong lịch sử Spira, có người dám đập vỡ vòng luẩn quẩn bằng cách từ chối chơi theo luật của nó.

Chương 7: Trận chiến cuối cùng và lời từ biệt

Từ chối Final Summoning không có nghĩa là từ bỏ — cả đoàn chọn con đường chưa ai dám đi: tấn công trực diện Sin. Phi thuyền Fahrenheit lao thẳng vào con quái vật, cả nhóm chui vào cơ thể nó để tìm đến lõi — nơi Yu Yevon ẩn náu. Trong lòng Sin, Seymour chặn đường lần cuối với tham vọng trở thành Sin mới để "giải thoát" Spira bằng cái chết của tất cả; hắn gục ngã, và Yuna tự tay send linh hồn hắn về Farplane.

Rồi họ đối mặt với thử thách đau đớn nhất: Braska's Final Aeon — tức Jecht. Nhưng Jecht vẫn còn giữ chút ý thức của một người cha: ông dặn Tidus "hãy kết liễu ta". Trong trận chiến ấy, hai cha con cuối cùng cũng nói ra những điều chôn giấu cả đời — Jecht thừa nhận mình tự hào về con trai, Tidus nhận ra cha vẫn luôn yêu thương mình theo cách vụng về nhất. Khi Final Aeon gục xuống, Yu Yevon hiện nguyên hình: sinh thể ký sinh đã mất hết nhân tính sau ngàn năm triệu hồi không ngừng, chỉ còn là cái vỏ "tồn tại để triệu hồi". Hắn lần lượt chiếm lấy từng aeon của Yuna làm chỗ ẩn náu mới — và cả đoàn buộc phải làm điều tàn nhẫn nhất: giết từng aeon của chính Yuna, từng người bạn đã cùng họ đi suốt chặng đường, cho đến khi Yu Yevon không còn nơi nào để trốn. Đòn kết liễu giáng xuống, spiral of death ngàn năm chính thức khép lại.

Yuna send Auron, các aeon và Sin về Farplane. Các fayth — những linh hồn đã mơ ra Dream Zanarkand suốt ngàn năm — cuối cùng cũng được nghỉ ngơi: họ ngừng giấc mơ. Và cùng với giấc mơ tan biến, mọi cư dân của Dream Zanarkand — bao gồm cả Tidus — cũng tan biến theo. Trên boong tàu Fahrenheit, Tidus ôm Yuna lần cuối, xin lỗi vì không thể cho cô thấy Zanarkand của mình; Yuna nói cô yêu cậu. Rồi cậu nhảy xuống biển pyreflies, đoàn tụ với linh hồn Braska, Auron và Jecht. Cảnh cuối: Tidus tỉnh dậy giữa biển, bơi lên mặt nước với một nụ cười — cái kết mở khiến người chơi tranh luận suốt hơn hai mươi năm. Spira bước vào Eternal Calm. Yuna đứng trước toàn dân Spira tại sân vận động Luca, đọc bài diễn văn của mình: thế giới từ nay được tự do, không còn phải sống trong sợ hãi nữa.

Số phận các nhân vật

Tidus tan biến cùng Dream Zanarkand sau khi các fayth ngừng giấc mơ — nhưng cảnh cuối cậu bơi lên mặt nước với nụ cười để ngỏ khả năng cậu được ban cho sự tồn tại độc lập. Trong Final Fantasy X-2, Yuna lên đường tìm kiếm cậu, và ở cái kết trọn vẹn nhất, hai người đoàn tụ.

Yuna từ cô gái chỉ biết sống để hy sinh trở thành người phụ nữ dám đập vỡ ngàn năm dối trá. Sau Eternal Calm, cô không còn là triệu hồi sư nữa — cô trở thành "sphere hunter" trong X-2, đi tìm sự thật về Tidus và về thế giới mới không còn Sin.

Auron cuối cùng cũng được yên nghỉ. Sau khi Sin bị tiêu diệt, Yuna send linh hồn ông về Farplane — người Guardian huyền thoại đã hoàn thành lời hứa với Jecht và Braska, khép lại mười năm lang thang của một unsent.

Jecht được giải thoát khỏi hình hài Sin. Lời hòa giải với Tidus trong trận chiến cuối đã chữa lành vết thương cha con kéo dài cả đời — ông tan biến thanh thản bên cạnh Braska và Auron, những người bạn chiến đấu năm xưa.

Seymour Guado bị Yuna send về Farplane trong lòng Sin, khép lại tham vọng hư vô của kẻ tin rằng cái chết là sự giải thoát duy nhất. Tộc Guado mất đi thủ lĩnh, Spira mất đi một Maester — nhưng cũng thoát khỏi một kẻ sẵn sàng hủy diệt tất cả.

Rikku cùng cha mình là Cid tái thiết cuộc sống của người Al Bhed sau khi Home bị phá hủy, rồi tiếp tục đồng hành cùng Yuna trong X-2 với tư cách sphere hunter — vẫn giữ nguyên sự lạc quan đã thắp sáng cả hành trình năm xưa.

Wakka từ tín đồ Yevon cuồng nhiệt dần vỡ mộng về Giáo hội, cuối cùng cưới Lulu — nữ pháp sư từng mất đi người yêu là Chappu, em trai Wakka. Kimahri trở thành trưởng lão được kính trọng của tộc Ronso. Còn Yu Yevon — kẻ khởi nguồn mọi bi kịch — tan biến cùng nghi lễ triệu hồi ngàn năm của chính mình.

Những điểm lore hay bị hiểu nhầm

"Tidus xuyên không một ngàn năm về tương lai" — sai. Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất. Zanarkand thật bị Sin phá hủy ngàn năm trước là đúng, nhưng Tidus không đến từ quá khứ. Cậu đến từ Dream Zanarkand — thành phố được các fayth mơ ra và duy trì ở hiện tại, ẩn mình ngoài khơi xa. Tidus "lạc đến Spira" theo không gian, không phải theo thời gian.

"Sin là hình phạt của thần linh vì tội lỗi con người" — sai. Đó chỉ là giáo lý do Giáo hội Yevon dựng lên. Thực tế, Sin là bộ giáp bằng pyreflies của Yu Yevon — và các Maester biết rõ chu kỳ tái sinh (Final Aeon bị Yu Yevon chiếm lấy để đúc Sin mới) nhưng đã che giấu suốt ngàn năm để duy trì quyền lực cùng một thứ hy vọng giả tạo cho dân chúng.

"Final Summoning giết được Sin vĩnh viễn" — sai. Mỗi lần một triệu hồi sư dùng Final Aeon hạ Sin, Yu Yevon lập tức chiếm lấy Final Aeon đó để tạo ra Sin mới. Triệu hồi sư chết, Guardian hóa thành fayth cũng mất — tất cả nằm trong spiral of death. The Calm chỉ là khoảng lặng trong lúc Sin đang tái tạo: ngắn thì vài tháng, dài thì vài năm (Braska's Calm chưa đầy một năm).

"Tidus chỉ là giấc mơ nên không có thật" — hiểu chưa đủ. Tidus đúng là "giấc mơ của các fayth", nhưng cậu có thân thể vật lý hoàn toàn thật chừng nào giấc mơ còn được duy trì: cậu ăn uống, chiến đấu, chạm vào người khác như bất kỳ ai. Chỉ khi các fayth ngừng mơ, cậu mới tan biến — và đó chính là bi kịch của cái kết.

Động cơ của Seymour không phải tham quyền lực. Nhiều người lầm tưởng hắn muốn thống trị Spira; thực ra hắn theo chủ nghĩa hư vô: tin rằng cái chết là sự giải thoát duy nhất khỏi đau khổ, nên muốn trở thành Sin để giết sạch mọi người — một kiểu "cứu rỗi" méo mó bắt nguồn từ tuổi thơ bị ruồng bỏ vì dòng máu lai và cái chết của người mẹ đã hy sinh hóa thành fayth Anima.

Giả thuyết và tranh luận của cộng đồng

Vì sao Tidus giống hệt Shuyin trong Final Fantasy X-2? Trong X-2, một quả cầu ghi hình ngàn năm tuổi cho thấy Shuyin — chàng trai của Zanarkand thật thời chiến tranh Machina — có gương mặt giống Tidus như đúc. Game không giải thích trực tiếp; Maechen chỉ ám chỉ đó "không phải ngẫu nhiên". Giả thuyết phổ biến nhất: các fayth dựng Dream Zanarkand dựa trên ký ức về con người Zanarkand thật, nên những "khuôn mẫu" con người lặp lại — Tidus vô tình mang gương mặt của Shuyin, người ngàn năm trước cũng là cầu thủ blitzball ở Zanarkand.

Người trong Dream Zanarkand có linh hồn không? Các fayth đã mơ ra cả thành phố với hàng vạn con người có ý thức tự do, ký ức và cảm xúc — vậy khi giấc mơ kết thúc, họ đi về đâu? Game không trả lời. Một phe cho rằng họ có linh hồn và được về Farplane như người thật; phe còn lại cho rằng họ đơn thuần tan biến như sương khói. Đi kèm là câu hỏi hóc búa: nếu đó chỉ là giấc mơ, Sin/Jecht đã "chạm" vào nó bằng cách nào?

Tranh cãi canon: tiểu thuyết X-2.5 và audio drama -Will-. Tiểu thuyết X-2.5 cho Tidus chết vì một quả bom, còn audio drama -Will- (kèm bản HD Remaster) lại để Sin bí ẩn tái sinh và Yuna thề đánh bại nó lần nữa. Nhiều người coi đây là sự phá hoại cái kết trọn vẹn của FFX — đến nay tính chính thống của hai tác phẩm này so với game gốc vẫn là đề tài gây chia rẽ.

Cái kết mở: Tidus còn sống hay đã tan biến? Sau khi các fayth ngừng mơ, Tidus tan biến ngay trước mắt Yuna — nhưng cảnh cuối cùng lại thấy cậu tỉnh dậy giữa biển pyreflies, bơi lên mặt nước với nụ cười. Người chơi chia hai phe suốt hơn hai thập kỷ: một bên tin cậu đã thực sự biến mất và cảnh cuối chỉ là ẩn dụ của hy vọng; bên kia tin các fayth đã "thưởng" cho cậu một sự tồn tại độc lập. Cái kết trọn vẹn của X-2 — nơi hai người đoàn tụ — càng đổ thêm dầu vào cuộc tranh luận này.

Ghi chú nguồn: Nội dung bài được đối chiếu với Final Fantasy Wiki (finalfantasy.fandom.com) và Wikipedia tiếng Anh — đặc biệt ở các điểm: Dream Zanarkand tồn tại ở hiện tại chứ không phải quá khứ, bản chất Sin là bộ giáp pyreflies của Yu Yevon, chu kỳ Final Aeon tái sinh thành Sin mới, thân phận unsent của Auron và Seymour, cùng chi tiết đạo diễn Motomu Toriyama là một trong ba đạo diễn dưới quyền producer Yoshinori Kitase.