Cốt truyện Final Fantasy IV: Hành trình chuộc tội của hắc kỵ sĩ Cecil

Trong lịch sử Final Fantasy, có những nhân vật chính ra đời đã là anh hùng. Cecil Harvey thì ngược lại: anh mở đầu câu chuyện của mình trong vai một tên cướp. Là đội trưởng phi đội Red Wings của vương quốc Baron, Cecil cầm thanh hắc kiếm đi cướp Pha lê của các quốc gia lân bang, và câu hỏi day dứt anh đặt ra sau mỗi phi vụ — "chúng ta đang làm điều đúng đắn sao?" — đã mở ra một trong những hành trình chuộc tội vĩ đại nhất của thế giới game: từ hắc kỵ sĩ thành thánh kỵ sĩ, từ kẻ thi hành mệnh lệnh thành người dám chống lại cả vương quốc, và cuối cùng là cuộc đối mặt với một âm mưu bắt nguồn từ chính Mặt Trăng — cùng một sự thật về dòng máu của anh mà không ai ngờ tới.

Baron đổi thay và vụ cướp ở Mysidia

Vương quốc Baron vốn là cường quốc quân sự hùng mạnh nhất thế giới nhờ phi đội phi thuyền Red Wings. Nhưng thời gian gần đây, nhà vua bỗng trở nên tham lam một cách khó hiểu: ông ta ra lệnh cho quân đội đi cướp bốn viên Pha lê nguyên tố của các quốc gia khác bằng mọi giá. Phi vụ mở đầu game là vụ tấn công thị trấn pháp sư Mysidia để cướp Pha lê Nước — và người chỉ huy chính là Cecil. Các pháp sư Mysidia không hề chống cự nổi, và hình ảnh họ gục xuống dưới lưỡi hắc kiếm khiến Cecil không ngừng tự vấn.

Trở về triều kiến, Cecil thẳng thắn chất vấn nhà vua về lý do của những vụ cướp. Đáp lại, nhà vua tước binh quyền của anh ngay tại chỗ. Khi Kain Highwind — đội trưởng đội Long kỵ sĩ, người bạn thân nhất của Cecil — lên tiếng bênh vực, nhà vua phán cả hai một nhiệm vụ kỳ lạ để "chuộc lỗi": mang một chiếc ấn tín tới làng Mist, tiêu diệt Eidolon trấn giữ và trao ấn tín cho dân làng. Rosa — bạch pháp sư, người yêu của Cecil — và Cid Pollendina, kỹ sư trưởng phi thuyền của Baron, chỉ biết lo lắng tiễn hai người lên đường, bởi chính họ cũng cảm thấy vương quốc của mình đang trượt vào bóng tối.

Ngôi làng Mist và tội lỗi không thể gột rửa

Trên đường qua hang Sương, Cecil và Kain đánh bại Rồng Sương — Eidolon trấn giữ lối ra. Họ không hề biết rằng sinh mạng của triệu hồi sư gắn liền với Eidolon của mình: ở làng Mist, một người mẹ gục chết đúng khoảnh khắc con rồng của bà bị tiêu diệt. Rồi khi hai người trao chiếc ấn tín cho dân làng, ấn tín bỗng giải phóng một bầy quái vật lửa thiêu rụi toàn bộ ngôi làng. Cecil và Kain sững sờ nhận ra sự thật tàn nhẫn: nhà vua đã biến họ thành đao phủ tàn sát một ngôi làng vô tội.

Giữa đống tro tàn, họ tìm thấy một bé gái đang khóc bên xác mẹ — Rydia, con gái của triệu hồi sư vừa chết. Cecil quỳ xuống xin lỗi và muốn đưa cô bé đi, nhưng trong cơn phẫn nộ tột cùng, Rydia triệu hồi Titan — vị thần khổng lồ của mặt đất. Cơn địa chấn xé toạc mặt đất, nuốt chửng Kain và chia cắt hai người bạn. Khi tỉnh dậy, Cecil chỉ còn một mình với cô bé đã bất tỉnh trên tay.

Cecil đưa Rydia tới thị trấn ốc đảo Kaipo và một mình đánh lui đội quân Baron tới truy sát cô bé trong đêm — hành động khiến Rydia dần tin anh. Tại Kaipo, họ gặp lại Rosa: cô đã đuổi theo Cecil và gục xuống vì cơn sốt sa mạc chết người. Cách chữa duy nhất là viên Ngọc Cát trong hang Kiến Sư tử gần vương quốc Damcyan. Và chính tại Damcyan, bi kịch tiếp theo đang chờ.

Hành trình chuộc tội — Damcyan, Fabul và con quái vật biển

Đồng hành cùng Cecil và Rydia là Tellah — một đại hiền giả già nua đang truy đuổi con gái Anna của mình, cô gái đã bỏ trốn theo Edward, hoàng tử thi sĩ của Damcyan. Nhưng khi cả nhóm tới nơi, phi đội Red Wings dưới quyền chỉ huy mới — một người đàn ông áo giáp đen tên Golbez — đã oanh tạc thành Damcyan và cướp đi Pha lê Lửa. Anna chết ngay trong vòng tay cha mình khi cố ngăn ông tấn công Edward: cô đã lấy thân che cho người yêu trong vụ oanh tạc. Tellah thề sẽ trả thù Golbez bằng mọi giá, còn Edward — sau khi bị Cecil và Rydia mắng thẳng vào mặt vì sự yếu đuối — gượng dậy cùng họ đi lấy Ngọc Cát cứu Rosa.

Rosa khỏi bệnh và gia nhập nhóm bất chấp sự phản đối của Cecil. Tin tức cho hay Baron sắp tấn công vương quốc Fabul để cướp Pha lê Gió. Trên đường, nhóm kết nạp Yang — cao thủ võ tăng của Fabul — và cùng quân Fabul tử thủ lâu đài. Nhưng phòng tuyến sụp đổ ở phòng Pha lê, khi một bóng người bất ngờ xuất hiện: Kain. Người bạn mất tích ngày nào nay đã là tay sai của Golbez — anh ta đánh bại Cecil không chút nương tay, và chỉ khựng lại một thoáng khi nghe tiếng Rosa gọi. Golbez xuất hiện, đánh gục tất cả, bắt cóc Rosa và ung dung rời đi cùng viên Pha lê. Cecil thua trận không phải vì yếu — anh thua vì đối thủ của anh chính là người anh hiểu rõ nhất trên đời.

Nhóm lên thuyền đuổi theo Golbez, nhưng giữa biển khơi, quái vật Leviathan trỗi dậy tấn công con tàu. Rydia bị con quái vật nuốt chửng, con tàu vỡ nát, và Cecil trôi dạt một mình lên bờ biển gần Mysidia — chính thị trấn anh từng cướp phá. Dân Mysidia chưa quên tội ác của Red Wings, nhưng Trưởng lão của họ nhìn xa hơn thế: ông bảo Cecil rằng con đường duy nhất để đánh bại bóng tối là từ bỏ hắc kiếm. Ông cử theo anh hai học trò pháp sư sinh đôi Palom và Porom — hai đứa trẻ tinh nghịch nhưng thiên tài — và chỉ cho anh con đường lên núi Ordeals.

Núi Ordeals — từ bỏ thanh hắc kiếm

Trên núi Ordeals, nhóm gặp lại Tellah — ông tới đây tìm kiếm phép thuật tối thượng Meteor để trả thù cho con gái. Golbez phái Scarmiglione, một trong Tứ Đại Ma Vương nguyên tố, tới ngăn cản, nhưng hắn bị đánh bại. Ở đỉnh núi, một giọng nói bí ẩn gọi Cecil là "con trai ta" và trao cho anh thử thách cuối cùng: đối mặt với chính bản ngã hắc kỵ sĩ của mình. Cecil hiểu ra điều cốt lõi — anh không đánh bại bóng tối bằng cách chém giết nó. Anh buông kiếm, đứng yên chịu đòn mà không đánh trả, và cái bóng tan biến. Cecil Harvey tái sinh thành Thánh kỵ sĩ (Paladin), nhận lấy thanh kiếm ánh sáng Mythgraven. Cùng lúc đó, ký ức và phép thuật của Tellah hồi phục hoàn toàn — kể cả Meteor, thứ phép thuật cấm kỵ mà ông hằng tìm kiếm.

Trở về Baron lật mặt nhà vua giả mạo — hóa ra "nhà vua" ra lệnh cướp Pha lê bấy lâu là Cagnazzo, Ma Vương nguyên tố Nước, giả dạng sau khi đã giết nhà vua thật. Đánh bại Cagnazzo xong, cả nhóm suýt chết trong cái bẫy cuối cùng của hắn: hai bức tường đá ép lại trong hành lang hẹp. Palom và Porom — hai đứa trẻ mới mười tuổi — nhìn nhau, rồi tự thi triển phép hóa đá lên chính mình để chặn đứng hai bức tường. Hai bức tượng đá nhỏ bé đứng đó, cười trong những lời cuối cùng, trong khi Cecil bất lực gào lên. Đây là một trong những cảnh hy sinh nổi tiếng và đau đớn nhất của toàn bộ series.

Nhờ phi thuyền Enterprise của Cid, nhóm bay tới Tháp Zot — nơi Golbez giam giữ Rosa. Golbez ra điều kiện trao đổi: Pha lê Đất của vương quốc Troia lấy Rosa. Cecil chấp nhận, nhưng ngay khi giao dịch xong, Tellah phá vỡ tất cả: ông lao vào Golbez và thi triển Meteor. Phép thuật tối thượng thiêu đốt chính sinh mạng của người dùng — Tellah gục xuống và qua đời trong vòng tay đồng đội, nhưng Meteor cũng khiến Golbez trọng thương và buộc hắn tháo chạy, để lại Rosa. Cái giá của hận thù, Tellah đã trả bằng cả mạng sống — và trước lúc ra đi, điều ông kịp làm là cứu những người còn sống.

Thế giới ngầm và sự trở lại của Rydia

Cuộc săn lùng Pha lê còn chưa kết thúc: dưới lòng đất tồn tại một thế giới ngầm với bốn viên Pha lê Bóng tối, nơi vương quốc người lùn của vua Giott đang bị Golbez tấn công. Tại lâu đài người lùn, Golbez đích thân xuất hiện cướp Pha lê ngay trước mắt nhóm của Cecil — và đúng lúc cả nhóm sắp bị hắn kết liễu, một bóng người lao vào trận chiến: Rydia. Cô bé bị Leviathan nuốt chửng năm xưa đã được đưa tới Feymarch — xứ sở của các Eidolon, nơi thời gian trôi khác hẳn thế giới loài người. Với Rydia, chỉ một quãng ngắn đã trôi qua; nhưng cô trở về trong hình hài một thiếu nữ trưởng thành, với sức mạnh triệu hồi vượt xa ngày trước, và kịp cứu tất cả mọi người. Golbez tháo chạy — lần đầu tiên trong game, hắn là kẻ phải bỏ chạy.

Hành trình dưới lòng đất còn đưa nhóm tới Tháp Babil, gặp Cid "hy sinh" thân mình ôm bom bịt lối vào thế giới ngầm để chặn quân Red Wings truy kích (ông sống sót một cách kỳ diệu nhờ người lùn cứu), rồi kết nạp Edge — hoàng tử ninja nóng tính của vương quốc Eblan, người phải đối mặt với bi kịch khủng khiếp nhất đời mình: cha mẹ anh bị tiến sĩ Lugae biến thành quái vật, và trong trận chiến, họ tỉnh táo lại vừa đủ lâu để tự kết liễu trước mắt con trai. Nhưng bi kịch lớn nhất của chặng này nằm ở viên Pha lê Bóng tối cuối cùng trong Hang Phong ấn: ngay khi Cecil vừa lấy được nó, Golbez tái lập khống chế lên tâm trí Kain — người bạn vừa được giải thoát chưa lâu — và Kain một lần nữa cầm viên Pha lê giao cho kẻ thù. Tám viên Pha lê giờ đã nằm trọn trong tay Golbez.

Người Khổng Lồ Babil và bàn tay sau tấm màn

Với đủ tám viên Pha lê, Golbez kích hoạt vũ khí hủy diệt cổ xưa: Người Khổng Lồ Babil — một cỗ máy khổng lồ từ Mặt Trăng đáp xuống mặt đất để quét sạch nhân loại. Đây là khoảnh khắc hào hùng nhất của FFIV: toàn bộ thế giới cùng đứng lên — phi thuyền của Baron, xe tăng của người lùn, và tất cả những người bạn cũ: Edward trên giường bệnh vẫn gảy đàn cổ vũ, Cid, Yang, và cả Palom, Porom đã được Trưởng lão giải hóa đá. Nhóm của Cecil đột nhập vào bên trong Người Khổng Lồ, lần lượt tái đấu và hạ gục cả bốn Ma Vương nguyên tố, rồi phá hủy bộ xử lý trung tâm của cỗ máy.

Khi cỗ máy sụp đổ, FuSoYa — người Mặt Trăng vừa đồng hành cùng nhóm — phá vỡ khống chế trên Golbez, và sự thật chấn động nhất game được hé lộ: Golbez tên thật là Theodor Harvey — anh trai ruột của Cecil. Cha của hai anh em là Kluya, một người Mặt Trăng tới Trái Đất dạy tri thức cho nhân loại; ông bị chính những con người tham lam giết chết, mẹ của hai anh em — Cecilia — qua đời khi sinh Cecil. Đứa trẻ mồ côi Theodor, oán hận và tổn thương, đã bị một ý chí tà ác từ Mặt Trăng lợi dụng và biến thành Golbez. Kẻ thù truy đuổi Cecil suốt cuộc hành trình hóa ra chưa bao giờ là chủ nhân của chính mình.

Mặt trăng và kẻ thù thật sự

Vậy ai là kẻ đứng sau tất cả? Để trả lời, nhóm của Cecil phải rời khỏi mặt đất. Tại Mysidia, Trưởng lão tập hợp mọi người tại Tháp Cầu nguyện, và lời cầu nguyện chung đã đánh thức Lunar Whale — con tàu vũ trụ cổ xưa hình cá voi trồi lên từ đáy biển, đưa cả nhóm lên Hồng Nguyệt. Ở Cung điện Pha lê trên Mặt Trăng, họ gặp FuSoYa — người Canh Giữ của tộc Lunarian, em trai của Kluya. Sự thật cuối cùng được phơi bày: tộc Lunarian từng muốn di cư xuống Trái Đất nhưng quyết định ngủ yên trên Mặt Trăng chờ ngày hai giống loài có thể chung sống hòa bình. Chỉ một kẻ phản đối — Zemus. Hắn muốn xóa sổ nhân loại để chiếm lấy hành tinh, và dù thân xác bị giam cầm, ý chí của hắn vẫn vươn xuống mặt đất, điều khiển những kẻ mang dòng máu Lunarian như Golbez làm tay sai. Người Khổng Lồ, tám viên Pha lê, mọi cuộc chiến — tất cả chỉ là bước chuẩn bị cho cuộc diệt chủng của Zemus.

Một chi tiết ấm áp trước trận chiến cuối: Cecil nhất quyết để Rosa và Rydia ở lại mặt đất vì chặng đường quá nguy hiểm — và cả hai đã lén trốn lên tàu. Khi con tàu tới Mặt Trăng, họ xuất hiện trước mặt anh với lý lẽ không thể chối cãi: cuộc chiến này cũng là của họ, và kỹ năng của họ là không thể thay thế. Cecil đành nhượng bộ — như mọi lần.

Trận chiến cuối cùng và bình minh ở Baron

Trong lòng Mặt Trăng, Golbez và FuSoYa đối mặt Zemus trước và đánh bại thân xác của hắn. Nhưng Zemus không thực sự chết: lòng căm thù thuần khiết của hắn kết tinh thành một thực thể mới — Zeromus, hiện thân của mọi hận thù. Zeromus đánh gục cả Golbez lẫn FuSoYa, rồi quét sạch nhóm của Cecil. Trong khoảnh khắc tuyệt vọng nhất, tại Tháp Cầu nguyện ở Mysidia xa xôi, tất cả những người bạn trên Trái Đất cùng cất lời cầu nguyện — và sức mạnh của tình cảm ấy, cộng với viên Pha lê mà Golbez trao lại cho Cecil để khiến Zeromus lộ nguyên hình, đã hồi sinh cả nhóm cho trận quyết chiến cuối cùng. Zeromus bị tiêu diệt, và cùng với hắn, mối đe dọa hàng thiên niên kỷ của tộc Lunarian tan biến.

Kết thúc của FFIV là một trong những kết thúc vừa viên mãn vừa day dứt nhất của series. FuSoYa trở về giấc ngủ cùng tộc nhân. Golbez — dù đã được giải thoát — quyết định đi theo ông: sau tất cả những gì "Golbez" đã gây ra, hắn cảm thấy mình không còn mặt mũi nào trở về Trái Đất, và dòng máu Lunarian trong hắn thuộc về nơi này. Cecil tha thứ cho anh trai và gọi hắn bằng hai tiếng "anh trai" — lời tạm biệt giữa hai anh em chỉ vừa mới tìm thấy nhau đã phải chia xa, khi Mặt Trăng lăn bánh rời khỏi quỹ đạo. Trên mặt đất, mọi người trở về xây dựng lại cuộc đời: Edward lên ngôi vua Damcyan, Edge kế vị ngai vàng Eblan, Yang và vợ trở thành vua và hoàng hậu Fabul. Cecil và Rosa kết hôn và cùng lên ngôi vua và hoàng hậu của Baron. Chỉ thiếu một người trong ngày vui: Kain. Anh ở lại núi Ordeals khổ luyện, thề sẽ không trở về Baron cho tới khi chứng minh được mình xứng đáng — hành trình chuộc tội của riêng anh chỉ vừa mới bắt đầu.

Số phận các nhân vật

Cecil Harvey từ một hắc kỵ sĩ đầy tội lỗi trở thành vua của Baron — biểu tượng cho thông điệp cốt lõi của FFIV: không ai bị định nghĩa bởi quá khứ của mình. Rosa trở thành hoàng hậu, người bạn đời đã đồng hành với anh từ đầu tới cuối cuộc chiến. Kain Highwind bắt đầu hành trình chuộc tội đơn độc trên núi Ordeals; câu chuyện của anh còn được nối tiếp trong bản hậu truyện The After Years. Rydia trở về làng Mist xây dựng lại quê hương cùng các Eidolon. Golbez — Theodor Harvey — ngủ yên cùng tộc Lunarian trên Mặt Trăng, mang theo cả sự tha thứ của em trai. Tellah và Anna được tưởng nhớ như những người đã trả giá đắt nhất cho cuộc chiến Pha lê. Palom và Porom được giải hóa đá và lớn lên thành những pháp sư trụ cột của Mysidia. Còn Zemus: thân xác bị giết, hận thù hóa thành Zeromus cũng bị tiêu diệt — nhưng cái tên Zeromus về sau vẫn thỉnh thoảng trở lại trong series như một biểu tượng của hận thù thuần túy.

Những hiểu lầm thường gặp

"Final Fantasy IV chính là Final Fantasy II." Cả hai đều đúng — tùy theo nơi bạn sống. Khi FFIV phát hành ở Bắc Mỹ năm 1991, hai phần II và III bản Nhật chưa từng được đưa sang phương Tây, nên Square đổi tên FFIV thành "Final Fantasy II" cho thị trường Mỹ để tránh gây khó hiểu. Hệ quả là một thế hệ game thủ Mỹ lớn lên tưởng đây là phần hai, và sự nhập nhằng số hiệu này chỉ được sửa lại từ bản PlayStation trở đi. Nếu bạn thấy ai đó gọi Cecil là nhân vật của "FF2", rất có thể họ đang nói về chính phần game này.

"Golbez là kẻ ác từ đầu đến cuối." Golbez là nạn nhân lâu năm nhất của chính âm mưu mà hắn thực thi: bị Zemus khống chế tâm trí từ khi còn là một đứa trẻ mồ côi vừa mất cha mẹ. Những gì "Golbez" làm là tội ác thật, nhưng người phải chịu trách nhiệm cho chúng — như chính cái kết khẳng định — là Zemus. Chi tiết đáng chú ý: ngay cả khi bị khống chế, Golbez vẫn hành xử với một thứ danh dự kỳ lạ của kẻ mạnh, khác hẳn sự đê hèn của Tứ Đại Ma Vương dưới trướng hắn.

"Kain là kẻ hai mặt phản bạn." Kain phản bội hai lần — và cả hai lần đều dưới sự khống chế tâm trí của Golbez và Zemus. Nhưng FFIV không để anh trốn sau lý do đó: chính game chỉ ra rằng điểm yếu để kẻ thù xâm nhập vào tâm trí Kain là lòng ghen tuông thầm kín của anh với Cecil vì Rosa. Kain biết điều đó, và đó là lý do anh chọn ở lại núi Ordeals thay vì dự đám cưới của hai người bạn thân nhất — anh không trốn tránh, anh tự phạt mình.

Giả thuyết & những chi tiết ít người để ý

Giọng nói trên núi Ordeals là ai? Đây từng là bí ẩn lớn nhất của FFIV, và game trả lời nó một cách gián tiếp ở đoạn kết: giọng nói gọi Cecil là "con trai ta", trao cho anh thanh kiếm ánh sáng, chính là linh hồn của Kluya — người cha Lunarian. Toàn bộ hành trình "chuộc tội" của Cecil vì thế còn mang một tầng ý nghĩa khác: đó là di sản người cha để lại cho hai đứa con trai — một người nhận được ánh sáng, một người chìm trong bóng tối bị lợi dụng.

Lời tiên tri của Mysidia. Trưởng lão Mysidia tin rằng Truyền thuyết Mysidia — bài thơ cổ về "người sinh ra từ rồng, mang theo cả ánh sáng và bóng tối, bay lên trời cao tới vùng đất tĩnh lặng" — nói về Cecil: một người mang dòng máu Mặt Trăng (vùng đất tĩnh lặng), mang cả hắc kiếm lẫn thánh kiếm. Việc FFIV lồng một lời tiên tri vào từ đầu và để nó ứng nghiệm lặng lẽ ở cuối là một trong những kỹ thuật kể chuyện sớm nhất và tinh tế nhất của series.

"You spoony bard!" Câu chửi mà Tellah dành cho Edward trong bản dịch tiếng Anh đầu tiên ("thằng thi sĩ hâm!") vốn là một lỗi dịch kỳ quặc, nhưng nó nổi tiếng tới mức trở thành huyền thoại — được Square giữ lại nguyên vẹn trong mọi bản làm lại sau này như một sự tri ân. Đây là minh chứng rằng đôi khi, chính những "lỗi" của bản địa hóa lại trở thành một phần của văn hóa game.

Di sản — phần game biến Final Fantasy thành một câu chuyện

Ra mắt năm 1991 trên Super Famicom, Final Fantasy IV là bước ngoặt trong cách series kể chuyện: lần đầu tiên, mỗi nhân vật có một nghề cố định không thể thay đổi — vì nghề nghiệp của họ chính là con người họ, gắn chặt với số phận được viết sẵn trong một kịch bản có mở, có kết, có người đến và có người ra đi vĩnh viễn. Về gameplay, FFIV giới thiệu hệ thống ATB (Active Time Battle) của Hiroyuki Ito — thanh thời gian chạy theo thời gian thực thay vì chờ lượt — trở thành chuẩn mực chiến đấu của series suốt cả thập kỷ sau đó.

Về mặt cảm xúc, Cecil Harvey là hình mẫu nhân vật chính "chuộc tội" đầu tiên thực sự trọn vẹn của dòng game nhập vai Nhật Bản: một kẻ có tội, tự vấn, thay đổi bằng hành động chứ không bằng lời nói, và được tha thứ vì xứng đáng. Bản nhạc "Theme of Love" của Nobuo Uematsu trong game nổi tiếng tới mức từng được đưa vào chương trình giảng dạy âm nhạc tại các trường học ở Nhật Bản. Ba mươi năm sau, khi Square Enix làm lại toàn bộ sáu phần đầu dưới dạng Pixel Remaster, FFIV vẫn là phần được nhắc tới như cột mốc mà tại đó Final Fantasy ngừng là một trò chơi phiêu lưu — và bắt đầu là một câu chuyện.