Cốt truyện Grand Theft Auto: Vice City: 15 năm tù, một vụ phục kích và giấc mộng đế chế dưới nắng Miami

Năm 1986, một người đàn ông bước ra khỏi nhà tù Liberty City sau mười lăm năm ngồi sau song sắt. Hắn không có một xu dính túi, không có ai đón, và trên đầu là một món nợ máu với chính ông trùm đã gửi hắn vào tù. Người đàn ông đó tên là Tommy Vercetti — và câu chuyện của hắn không phải là câu chuyện về sự chuộc lỗi. Đó là câu chuyện về một kẻ đã nếm đủ mùi tù ngục để hiểu rằng ở đời này, hoặc là kẻ thống trị, hoặc là kẻ bị chà đạp — không có lựa chọn thứ ba.

Grand Theft Auto: Vice City ra mắt năm 2002, chỉ một năm sau Grand Theft Auto III, nhưng đưa người chơi quay ngược về thập niên 1980, tới một thành phố hư cấu lấy cảm hứng từ Miami: nắng chói chang, biển xanh, những bộ vest màu pastel — và bên dưới lớp vỏ hào nhoáng ấy là ma túy, tham nhũng và những vụ thanh toán đẫm máu. Đây cũng là lần đầu tiên series có một nhân vật chính biết nói — Rockstar đã mời hẳn Ray Liotta, ngôi sao phim Goodfellas, để lồng tiếng cho Tommy Vercetti.

Nếu GTA III là câu chuyện trả thù lạnh lùng của một kẻ câm lặng, thì Vice City là bản anh hùng ca tội phạm theo khuôn mẫu phim Scarface (1983) — chỉ khác một điều: ở bản của Rockstar, kẻ leo lên đỉnh không ngã xuống như Tony Montana. Hắn ở lại trên đỉnh, và nhìn xuống thành phố của mình.

Vice City, 1986 — thành phố của nắng, biển và ma túy

Vice City năm 1986 là một thành phố của những đối lập chói tai. Một mặt là bãi biển Ocean Beach với những khách sạn art-deco sơn màu pastel và tiếng nhạc synth-pop vang ra từ mọi quán bar. Mặt khác là những khu ổ chuột Little Haiti, Little Havana — nơi các băng đảng người Cuba và người Haiti thanh toán nhau bằng súng máy, nơi ma túy đá crack đang tàn phá từng khu phố. Ở giữa là trung tâm tài chính, nơi các chính trị gia thối nát bắt tay với trùm ma túy ngay trong phòng họp. Và trên 9 đài phát thanh hư cấu là hơn 113 bài hát thập niên 80 — từ glam metal của V-Rock tới new wave của Wave 103 — biến mỗi chuyến lái xe thành một chuyến du hành thời gian.

Thành phố gồm hai đảo chính nối với nhau bằng những cây cầu dài: đảo phía đông với bãi biển và khu giải trí, đảo phía tây với sân bay, bến cảng và khu công nghiệp. Ban đầu người chơi chỉ được đi lại trên đảo phía đông — đảo phía tây chỉ mở ra khi cốt truyện tiến triển, một cách khéo léo để thành phố "lớn dần" theo tham vọng của Tommy.

Vụ giao dịch bị phục kích ở bến cảng

Câu chuyện bắt đầu ngay khi Tommy đặt chân xuống Vice City. Sau mười lăm năm tù vì vụ thảm sát ở Harwood năm 1971 — nơi hắn được Sonny cử đi giết một người nhưng bị phục kích bởi mười một tên, và hắn đã giết sạch cả mười một tên — Tommy được thả. Gia đình Forelli không muốn một "huyền thoại" như hắn lảng vảng quanh địa bàn, nên Sonny Forelli quyết định "tặng" hắn một cơ hội ở phương Nam: tới Vice City giám sát một vụ giao dịch ma túy lớn.

Đi cùng Tommy là Ken Rosenberg — một luật sư cò mồi, nghiện ma túy, lúc nào cũng trong trạng thái hoảng loạn nửa tỉnh nửa mê. Ken lái xe đưa Tommy cùng hai đàn em của Sonny là Harry và Lee tới bến cảng, nơi anh em nhà Vance — Victor và Lance — đang chờ sẵn với hàng. Vụ giao dịch diễn ra được đúng vài giây thì địa ngục ập tới: một nhóm tay súng bịt mặt xông ra từ các container, xả đạn không thương tiếc. Victor Vance, Harry và Lee gục ngay tại chỗ. Tommy và Ken chỉ kịp tẩu thoát, bỏ lại toàn bộ số tiền của Sonny và toàn bộ số hàng.

Tommy gọi cho Sonny: ông trùm gầm lên vì mất tiền; Tommy bình tĩnh hứa sẽ tìm ra kẻ chủ mưu và lấy lại tất cả.

Bữa tiệc của Đại tá Cortez và những người bạn mới

Không tiền, không hàng, không manh mối — Tommy chỉ có một cái tên duy nhất từ miệng Ken Rosenberg: Đại tá Juan Garcia Cortez, một sĩ quan quân đội về hưu, người đã đứng ra dàn xếp vụ giao dịch định mệnh. Cortez sống trên một chiếc du thuyền sang trọng neo ở bến cảng. Khi Tommy tới gặp, vị đại tá già không chối bỏ trách nhiệm: ông bày tỏ sự tiếc nuối về vụ phục kích và hứa sẽ dùng các mối quan hệ của mình để tìm ra kẻ chủ mưu. Quan trọng hơn, Cortez trở thành người cố vấn đầu tiên của Tommy ở thành phố này — ông liên tục khuyên Tommy phải hành động độc lập, đừng mãi làm con rối cho Sonny và gia đình Forelli ở phương Bắc.

Tại bữa tiệc trên du thuyền của Cortez, Tommy gặp gần như toàn bộ "giới tinh hoa" của thế giới ngầm Vice City: Ricardo Diaz — trùm ma túy lớn nhất thành phố; Mercedes — con gái của Cortez; và Kent Paul — tay quản lý ban nhạc người Anh lém lỉnh, kẻ nắm mọi tin đồn của thành phố.

Kent Paul chỉ cho Tommy một cái tên: Leo Teal — tay buôn tin có thể biết chuyện ở bến cảng. Tommy tra hỏi, và trong cơn nóng giận đã đánh chết hắn ngay tại chỗ. Đúng lúc đó, một người đàn ông xuất hiện từ bóng tối: Lance Vance — kẻ sống sót thứ ba trong vụ phục kích, em trai của Victor Vance. Hai kẻ cùng mất tất cả trong một buổi chiều đã bắt tay nhau, thề sẽ lấy lại tiền và hàng — và kẻ đã cướp chúng sẽ phải trả giá bằng máu.

Lance Vance và kẻ thù bí ẩn

Liên minh giữa Tommy và Lance là một trong những mối quan hệ phức tạp nhất trong lịch sử series. Lance — do Philip Michael Thomas, ngôi sao của series Miami Vice, lồng tiếng — là hình ảnh đối lập với Tommy: hào nhoáng, bốc đồng, luôn khao khát được công nhận. Tommy thì trầm tĩnh, tính toán, và đã học trong tù rằng kẻ sống sót là kẻ biết chờ đợi.

Trong lúc chờ Cortez tìm ra manh mối, Tommy nhận việc từ Avery Carrington — một ông trùm bất động sản người Texas (do Burt Reynolds lồng tiếng), kẻ đang muốn thâu tóm đất đai ở Vice City bằng mọi giá. Những phi vụ cho Avery giúp Tommy hiểu ra luật chơi của thành phố này: ở Vice City, tiền và quyền lực không mua được bằng thương lượng, mà bằng bạo lực có tính toán.

Cortez cũng giao cho Tommy những việc "riêng": ám sát Gonzalez — cánh tay phải cũ của đại tá, kẻ bị nghi đã làm rò rỉ thông tin về vụ giao dịch. Nhưng linh cảm của một kẻ từng ngồi tù mười lăm năm mách bảo Tommy rằng câu chuyện không đơn giản như vậy. Kẻ chủ mưu vụ phục kích vẫn đang ẩn mình — và Tommy cùng Lance quyết định giăng một cái bẫy: họ theo dõi một vụ giao dịch giữa băng đảng của Diaz và người Cuba, chờ xem ai sẽ cắn câu.

Ricardo Diaz — kẻ đứng sau vụ phục kích

Vụ giao dịch giữa người của Diaz và người Cuba diễn ra căng thẳng nhưng suôn sẻ — cho tới khi băng đảng người Haiti bất ngờ ập tới phục kích. Trong làn đạn, Tommy, Lance và chính Diaz phải kề vai chiến đấu để sống sót. Sau trận đánh, Diaz — ấn tượng với bản lĩnh của Tommy — bắt đầu thuê hắn làm việc. Tommy nhận lời, nhưng trong đầu đã có một kế hoạch khác: len lỏi vào càng gần Diaz càng tốt, để tìm ra sự thật.

Và sự thật đến từ Lance: chính băng đảng của Diaz là kẻ đã phục kích vụ giao dịch ở bến cảng. Nhưng thay vì báo cho Tommy, Lance — bốc đồng và khát khao trả thù cho anh trai — đã một mình xông tới ám sát Diaz. Kế hoạch thất bại thảm hại: Lance bị bắt sống và bị tra tấn trong tầng hầm của Diaz.

Tommy buộc phải hành động sớm hơn dự định. Hắn đột nhập vào nơi giam giữ, giải cứu Lance trong một trận đấu súng đẫm máu — và từ giây phút đó, không còn đường lui. Hai người lái xe thẳng tới biệt thự của Diaz trên đảo Starfish, xông vào giữa ban ngày trong nhiệm vụ "Rub Out" — một trong những màn đột kích biệt thự kinh điển nhất lịch sử game. Khi Diaz gục xuống trong chính phòng khách xa hoa của mình, Tommy không chỉ trả được món nợ máu — hắn còn thừa hưởng toàn bộ đế chế của kẻ đã chết: biệt thự, tiền bạc, các mối làm ăn. Từ một kẻ trắng tay, Tommy Vercetti giờ đây đã có một vương quốc.

Người Cuba, người Haiti và chiếc cưa máy

Sau cái chết của Diaz, Tommy hiểu một chân lý của giới tội phạm: quyền lực không được bảo vệ sẽ bị cướp mất. Tommy bắt đầu xây dựng băng đảng của riêng mình — băng Vercetti — và chủ động can thiệp vào cuộc chiến giữa các băng đảng ở Vice City để biến tất cả thành đồng minh... hoặc thành xác chết.

Ở khu Little Havana, Tommy làm việc cho Umberto Robina — thủ lĩnh người Cuba (do Danny Trejo lồng tiếng). Ở khu Little Haiti, hắn lại bị cuốn vào lưới của Auntie Poulet — một bà già phù thủy voodoo người Haiti, kẻ dùng bùa ngải và thuốc mê để điều khiển Tommy. Những nhiệm vụ cho Auntie Poulet là những phân đoạn kỳ ảo nhất game: Tommy hành động trong trạng thái nửa mê nửa tỉnh, không hoàn toàn làm chủ được mình.

Đỉnh điểm là khi Tommy — theo lệnh người Cuba — dùng chiếc cưa máy xông vào phá hủy cơ sở sản xuất ma túy của người Haiti trong nhiệm vụ "Trojan Voodoo".

Song song đó, Tommy còn kết giao với những nhân vật "lập dị" khác của thành phố: Phil Cassidy — tay buôn vũ khí nghiện rượu (do Gary Busey lồng tiếng); và Mitch Baker — thủ lĩnh băng đảng mô tô (do Lee Majors lồng tiếng), kẻ ban đầu khinh thường Tommy nhưng sau đó phải nể phục. Mỗi mối quan hệ đều là một viên gạch xây nên đế chế Vercetti.

Đế chế Vercetti — từ biệt thự tới phim trường

Khi đã có tiền và có người, Tommy làm điều chưa nhân vật GTA nào từng làm: hắn bắt đầu MUA thành phố. Biệt thự của Diaz thành Vercetti Estate. Rồi Tommy mua hộp đêm Malibu, hãng phim InterGlobal Films (với đạo diễn Steve Scott do Dennis Hopper lồng tiếng và ngôi sao Candy Suxxx do Jenna Jameson lồng tiếng), hãng taxi Kaufman Cabs và đại lý ô tô Sunshine Autos. Mỗi cơ sở đều có chuỗi nhiệm vụ riêng — từ đánh cắp thiết bị tới triệt hạ đối thủ.

Khi mọi cơ sở đi vào hoạt động, chúng bắt đầu "đẻ ra tiền" đều đặn — Tommy không còn là một tên tội phạm làm thuê nữa. Hắn là một ông trùm thực thụ, với đế chế trải khắp thành phố.

Giữa lúc đỉnh cao quyền lực, Tommy nhận tin dữ: Đại tá Cortez — người cố vấn đầu tiên của hắn — bị đặc vụ Pháp truy lùng, buộc phải rời Vice City bằng du thuyền. Trong nhiệm vụ "All Hands on Deck", Tommy một mình chống lại cả một đội đặc nhiệm để bảo vệ con tàu của đại tá cho tới khi nó ra khơi an toàn. Trước khi đi, Cortez gửi gắm con gái Mercedes cho Tommy chăm sóc — một lời trăn trối của kẻ biết mình sẽ không bao giờ trở lại.

Trận chiến cuối cùng — biệt thự của Tommy

Ở Liberty City, Sonny Forelli cuối cùng cũng nhận ra sự thật: Tommy đã kiểm soát toàn bộ đường dây ma túy ở Vice City mà không hề chia cho gia đình Forelli một xu. Sonny cử sát thủ tới Vice City để "thu thuế" các cơ sở của Tommy. Nhưng chúng đã đánh giá thấp "Đồ tể Harwood": Tommy đánh bại tất cả, và sợi dây cuối cùng nối hắn với gia đình Forelli đứt phựt.

Sonny quyết định tự mình bay tới Vice City để "nói chuyện phải quấy". Tommy — biết trước sẽ không có cuộc thương lượng nào — chuẩn bị một kế hoạch: hắn sẽ trả cho Sonny bằng tiền GIẢ, in từ chính xưởng in của mình. Nhưng kế hoạch sụp đổ trước khi bắt đầu, vì có một kẻ đã bán đứng Tommy: Lance Vance.

Trong cuộc gặp tại Vercetti Estate, Sonny tiết lộ rằng Lance đã báo cho hắn biết toàn bộ kế hoạch tiền giả. Lance thừa nhận: cậu ta không chịu nổi việc mãi mãi chỉ là "cái bóng" của Tommy. Rồi Sonny xác nhận nghi ngờ mà Tommy mang theo suốt mười lăm năm: chính hắn đã sắp đặt vụ phục kích năm 1971 ở Harwood.

Không còn gì để nói. Đạn nổ. Trong nhiệm vụ cuối cùng "Keep Your Friends Close...", Tommy một mình chống lại cả đội quân của gia đình Forelli ngay trong chính biệt thự của mình — vừa bảo vệ két tiền, vừa truy lùng từng kẻ thù. Hắn kết liễu Lance trên sân thượng, rồi quay lại đối mặt với Sonny Forelli — kẻ đã cướp đi mười lăm năm thanh xuân của hắn. Khi Sonny gục xuống, đế chế Forelli ở Vice City sụp đổ hoàn toàn.

Game khép lại đầy mỉa mai: Tommy — bị thương, người đầy máu — ngồi cạnh Ken Rosenberg trong đống đổ nát của biệt thự, và cả hai cùng cười. Ken, gã luật sư hoảng loạn ngày nào, giờ chính thức trở thành cánh tay phải của ông trùm mới của Vice City.

Số phận các nhân vật

Tommy Vercetti — sống sót sau trận chiến cuối cùng và trở thành ông trùm không thể tranh cãi của Vice City. Số phận của hắn sau năm 1986 không bao giờ được Rockstar xác nhận — hắn không xuất hiện trong bất kỳ phần GTA nào sau đó (xem thêm mục Giả thuyết & bí ẩn).

Lance Vance — chết năm 1986 dưới tay Tommy trên sân thượng Vercetti Estate. Từ một đồng minh trung thành, Lance trượt dài vì mặc cảm luôn là "kẻ đứng sau" — một trong những cú phản bội đau đớn nhất lịch sử game.

Sonny Forelli — chết năm 1986 trong biệt thự của Tommy. Tuy nhiên, tới năm 2001 (thời điểm của GTA III), gia đình Forelli vẫn còn hoạt động ở Liberty City. Đế chế thì mất người đứng đầu, nhưng cái tên Forelli thì vẫn còn.

Ken Rosenberg — sống sót và trở thành cánh tay phải của Tommy. Sáu năm sau (1992), hắn xuất hiện trở lại trong Grand Theft Auto: San Andreas tại Las Venturas.

Ricardo Diaz — chết trong nhiệm vụ "Rub Out". Biệt thự, tiền bạc và toàn bộ đường dây của Diaz đều rơi vào tay Tommy — nền móng đầu tiên của đế chế Vercetti.

Đại tá Juan Garcia Cortez — rời Vice City bằng du thuyền để trốn đặc vụ Pháp, gửi gắm con gái Mercedes cho Tommy. Ông không bao giờ trở lại trong bất kỳ phần game nào sau đó.

Mercedes Cortez — ở lại Vice City dưới sự "bảo trợ" của Tommy. Số phận sau đó của cô không được đề cập thêm.

Avery Carrington — tiếp tục các phi vụ thâu tóm đất đai. Điều thú vị: Avery còn xuất hiện trong Grand Theft Auto: Vice City Stories (phần tiền truyện lấy bối cảnh năm 1984) — tức là hắn đã "có mặt" ở Vice City từ trước cả khi Tommy đặt chân tới.

Victor Vance — anh trai của Lance, chết ngay trong vụ phục kích mở đầu game. Rockstar sau đó đã dành hẳn phần game tiền truyện Vice City Stories (2006) để kể về Victor, biến cái chết chóng vánh của anh thành một bi kịch được báo trước.

Những hiểu lầm thường gặp

"Tommy ngồi tù 15 năm vì giết một người?" — Không hẳn. Năm 1971, Sonny cử Tommy đi giết MỘT người ở khu Harwood, nhưng đó là một cái bẫy: mười một tên sát thủ chờ sẵn. Tommy giết sạch cả mười một tên và bị bắt, từ đó có biệt danh "Đồ tể Harwood".

"Lance phản bội từ trên trời rơi xuống?" — Hoàn toàn không. Dấu hiệu đã có từ giữa game: Lance luôn khó chịu khi bị Tommy đối xử như đàn em, cậu ta khao khát được công nhận nhưng không bao giờ thoát khỏi cái bóng của Tommy. Cú phản bội này được gieo mầm rất kỹ, chỉ là người chơi (cũng như Tommy) đã không muốn tin.

"Vice City chỉ là bản mở rộng của GTA III?" — Ban đầu đúng là như vậy: Rockstar dự định làm một gói nhiệm vụ bổ sung cho GTA III. Nhưng trong quá trình phát triển, ý tưởng đã vượt quá khuôn khổ của một bản mở rộng — và họ quyết định làm hẳn một game độc lập. Kết quả: một trong những phần GTA được yêu thích nhất mọi thời đại, ra đời từ một ý tưởng "làm thêm cho vui".

"Tommy chết ở cuối game?" — Không. Khác với Tony Montana trong phim Scarface (nguồn cảm hứng lớn nhất của game), Tommy SỐNG SÓT sau trận chiến cuối cùng và lên ngôi vua của Vice City. Đây chính là điểm mà Rockstar cố tình đảo ngược: thay vì bi kịch "kẻ leo cao ngã đau", Vice City cho người chơi một cái kết chiến thắng — dù là chiến thắng của tội ác.

"Kế hoạch tiền giả của Tommy có thành công?" — Không bao giờ có cơ hội, vì Lance đã báo cho Sonny biết trước. Thực tế, Sonny thậm chí không quan tâm tiền thật hay giả — hắn tới Vice City để giết Tommy và giành lại quyền kiểm soát.

Giả thuyết & bí ẩn

Sonny có thật sự gài bẫy Tommy năm 1971? — Trong đoạn cắt cảnh cuối, Tommy cáo buộc Sonny đã sắp đặt vụ phục kích ở Harwood, và Sonny... không phủ nhận. Rockstar không bao giờ xác nhận trực tiếp, nhưng mọi chi tiết đều ủng hộ giả thuyết này: Sonny luôn coi Tommy là mối đe dọa tiềm tàng, và việc "tặng" Tommy chuyến đi Vice City sau khi ra tù cũng là một cách đẩy hắn ra khỏi Liberty City.

Tommy đã đi đâu sau năm 1986? — Đây là bí ẩn lớn nhất của nhân vật. Tommy không xuất hiện trong bất kỳ phần GTA nào sau Vice City — không trong San Andreas (1992), không trong GTA IV, không trong GTA V. Trong khi đó, Ken Rosenberg — cánh tay phải của hắn — vẫn xuất hiện khỏe mạnh ở San Andreas. Với việc GTA VI được xác nhận sẽ đưa người chơi trở lại Vice City (vùng đất Leonida), câu hỏi "liệu cái tên Vercetti có được nhắc tới?" đang khiến cộng đồng fan đứng ngồi không yên.

Ai đã giết Victor Vance? — Vụ phục kích mở đầu game do băng đảng của Diaz thực hiện, điều này đã được xác nhận. Nhưng danh tính cụ thể của những tay súng đã giết Victor — anh trai Lance, và cũng là nhân vật chính của phần tiền truyện Vice City Stories — không bao giờ được nêu tên. Một chi tiết đầy ám ảnh: người chơi Vice City Stories đã đồng hành cùng Victor hàng chục giờ, để rồi biết chắc anh sẽ chết ở bến cảng hai năm sau — một bi kịch được báo trước mà không ai có thể thay đổi.

Gia đình Forelli sau cái chết của Sonny ra sao? — Câu trả lời nằm ở GTA III: tới năm 2001, gia đình Forelli vẫn là một thế lực ở Liberty City. Sau khi Sonny chết ở Vice City, gia đình đã tìm được người kế vị và tiếp tục tồn tại — một lời nhắc nhở rằng trong thế giới ngầm, không có chiến thắng nào là vĩnh viễn.

Di sản của Vice City

Vice City phát hành ngày 29/10/2002 cho PlayStation 2 và ngay lập tức trở thành game bán chạy nhất năm 2002, với hơn 17,5 triệu bản được tiêu thụ trên mọi hệ máy — thành quả của chỉ 18 tháng phát triển bởi đội ngũ cốt lõi khoảng 50 người của Rockstar North. Game nhận vô số giải thưởng cuối năm và được nhiều tạp chí xếp vào danh sách những game hay nhất mọi thời đại.

Di sản lớn nhất của Vice City có lẽ là nó đã chứng minh rằng game thế giới mở có thể kể một câu chuyện CÁ NHÂN và đầy cảm xúc — không chỉ là sân chơi phá hoại. Tommy Vercetti — nhân vật chính đầu tiên của series có lồng tiếng, với diễn xuất của Ray Liotta — đã đặt ra tiêu chuẩn mới cho nhân vật trong game: một kẻ tội phạm có chiều sâu, có quá khứ, có nỗi đau.

Và hơn hai mươi năm sau, di sản ấy vẫn còn nguyên giá trị: khi Rockstar công bố trailer đầu tiên của Grand Theft Auto VI vào tháng 12/2023, cả thế giới đã vỡ òa khi thấy dòng chữ "VICE CITY" hiện lên — thành phố của nắng, biển và ma túy sắp trở lại trong một kỷ nguyên đồ họa hoàn toàn mới. Câu hỏi duy nhất còn lại: liệu ở Vice City của năm 2026, người ta còn nhớ tới cái tên Tommy Vercetti?