Cốt truyện The Last of Us Part II: Cái chết của Joel và vòng xoáy trả thù không lối thoát

Bốn năm sau lời nói dối ở Salt Lake City, Joel Miller cuối cùng cũng phải trả giá. Không phải trước nấm Cordyceps, không phải trước bọn cướp — mà trước cây gậy đánh golf của một cô gái trẻ, ngay trước mắt Ellie. The Last of Us Part II là game dám làm điều không tưởng: giết chết nhân vật được yêu mến nhất để kể một câu chuyện về trả thù — rồi bắt người chơi phải sống trong đầu của chính kẻ đã giết ông.

Mở đầu game, Joel thú nhận với em trai Tommy sự thật mà Ellie chưa bao giờ được nghe trọn vẹn: ở bệnh viện Salt Lake City, ông đã tàn sát nhóm Fireflies để cứu Ellie khỏi ca phẫu thuật bào chế vắc-xin — ca phẫu thuật mà cô bé sẽ không bao giờ tỉnh lại. Bốn năm trôi qua, hai người sống ở Jackson, Wyoming — một cộng đồng kiên cố giữa tận thế. Nhưng mối quan hệ của họ đã rạn nứt: Ellie, nay 19 tuổi, cảm nhận được có điều gì đó Joel đang giấu, và sự xa cách cứ lớn dần theo từng ngày.

Trong một lần đi tuần tra, Joel và Tommy cứu một cô gái lạ mặt tên Abby khỏi bầy Infected. Họ đưa cô về tiền đồn tạm của nhóm cô — những cựu Fireflies nay thuộc WLF (Washington Liberation Front), một tổ chức dân quân ở Seattle. Và ở đó, sự thật phơi bày: Abby đến đây để trả thù Joel vì đã giết cha cô — bác sĩ Jerry Anderson, người phẫu thuật viên đã định mổ Ellie năm xưa. Ellie ập đến đúng lúc chứng kiến Abby dùng gậy golf đánh Joel đến chết. Abby tha cho Ellie và Tommy — để họ sống mà ôm hận.

📌 Tóm tắt nhanh: Bốn năm sau phần một, Joel bị Abby — con gái của bác sĩ Fireflies mà ông từng giết — sát hại dã man trước mắt Ellie ở Jackson. Ellie cùng Dina truy lùng Abby đến Seattle, gieo rắc chết chóc trên đường đi. Nửa sau game lật ngược góc nhìn: Abby cũng có lý do, có người yêu, có những người cô muốn bảo vệ. Sau trận đối đầu đẫm máu ở rạp hát, Ellie vẫn không buông bỏ, truy đến Santa Barbara, đánh bại Abby rồi… tha cho cô. Ellie trở về nông trại trống rỗng, đặt cây đàn của Joel xuống và bước đi.

Chương 1: Jackson — bốn năm bình yên và cái chết của Joel

Jackson là một trong những nơi hiếm hoi còn giữ được dáng dấp của "xã hội" sau tận thế: có điện, có tuần tra, có cả buổi khiêu vũ mùa đông nơi Ellie hôn Dina — bạn gái mới của cô — ngay trước mắt Jesse, bạn trai cũ của Dina. Joel sống lặng lẽ, sửa chữa đồ đạc, dạy Ellie chơi đàn guitar với ca khúc "Future Days". Nhưng giữa hai người luôn có một bức tường vô hình: Ellie đã hai năm trước lén quay lại bệnh viện Salt Lake City, tự mình tìm ra sự thật, và từ đó cắt đứt gần như mọi thân mật với Joel.

Bi kịch ập đến trong một trận bão tuyết. Joel và Tommy cứu Abby khỏi bầy Infected hung hãn — trong đó có cả những Shambler mới, phình to và phun độc. Họ đưa cô về căn nhà gỗ của nhóm Abby. Tại đây, Abby tiết lộ thân phận: cha cô, bác sĩ Jerry Anderson, chính là người đã bị Joel bắn chết ở Salt Lake City để cứu Ellie. Không một lời thừa, nhóm của Abby khống chế Joel và Tommy. Ellie và Dina lần theo dấu vết đến nơi — Ellie chỉ kịp chứng kiến những cú vung gậy cuối cùng. Joel chết ngay trước mắt cô bé mà ông đã đánh đổi cả nhân loại để cứu. Abby, theo lệnh của chính mình, tha cho Ellie và Tommy sống. Tommy thề sẽ trả thù. Ellie cũng vậy.

Chương 2: Seattle — cuộc truy lùng bắt đầu

Tommy một mình lên đường đến Seattle săn Abby. Ellie và Dina theo sau — bất chấp lệnh cấm của Maria, vợ Tommy và người đứng đầu Jackson. Seattle hiện ra hoang tàn dưới nắng chiều: thành phố là chiến trường giữa WLF — tổ chức dân quân vũ trang hùng hậu do Isaac Dixon lãnh đạo — và Seraphites (biệt danh "Scars") — một giáo phái tôn giáo nguyên thủy, giao tiếp bằng tiếng huýt sáo, căm ghét công nghệ.

Trên đường đi, Ellie tiết lộ với Dina bí mật lớn nhất đời mình: cô miễn nhiễm với nấm Cordyceps. Dina đáp lại bằng một bí mật không kém: cô đang mang thai — đứa con của Jesse. Hai cô gái trẻ, một mang trong mình "vắc-xin của nhân loại", một mang trong mình một sinh linh mới, cùng lao vào thành phố chết chóc để trả thù cho một người đã khuất. Jesse cũng lén theo sau họ đến Seattle — anh không thể để Dina đi một mình.

Mục tiêu đầu tiên của Ellie là Nora, bạn của Abby, một cựu Firefly làm y tá cho WLF. Ellie dồn Nora vào chân tường trong bệnh viện bỏ hoang đầy bào tử — và tra tấn cô để moi thông tin về nơi Abby ẩn náu. Cảnh tượng này là lần đầu game cho thấy Ellie đã đi xa đến mức nào: cô gái từng được Joel che chở khỏi mọi tàn nhẫn, giờ tự tay trở thành kẻ tàn nhẫn. Thông tin Nora khai ra dẫn Ellie đến thủy cung — nơi Abby và nhóm của cô đang ẩn náu.

Chương 3: Những hồi tưởng về Joel

Xen kẽ cuộc truy lùng đẫm máu là những hồi tưởng — và đây mới là trái tim thật sự của game. Ta thấy Joel đưa Ellie 16 tuổi đến bảo tàng nhân dịp sinh nhật: cô bé đội mũ phi hành gia, cười như chưa từng có tận thế. Ta thấy Joel dạy Ellie chơi đàn, hứa sẽ dạy cô bơi. Và ta thấy hồi tưởng đau đớn nhất: hai năm trước, Ellie tự quay lại bệnh viện Salt Lake City, tìm thấy những ghi chép của Fireflies và buộc Joel phải nói ra sự thật.

Cuộc đối chất đó là vết nứt không thể hàn gắn: Ellie biết Joel đã cướp đi của cô quyền được lựa chọn — quyền hy sinh bản thân để cứu nhân loại. Cô nói với ông: "Em không thể tha thứ cho anh về điều đó… nhưng em muốn thử." Đó là lần cuối họ nói chuyện tử tế với nhau. Khi Abby giết Joel, Ellie mất đi không chỉ người cha nuôi — mà cả cơ hội duy nhất để hai người làm lành. Chính sự dang dở đó biến nỗi đau thành cơn thịnh nộ không gì dập tắt được.

Chương 4: Cái giá của trả thù — Nora, Owen và Mel

Ở thủy cung, Ellie tìm thấy Owen Moore — bạn trai cũ của Abby, cựu Firefly đã chán ghét chiến tranh — và Mel, bạn gái hiện tại của Owen, một bác sĩ đang mang thai. Trong cuộc đối đầu căng thẳng, Ellie bắn chết cả hai. Khoảnh khắc cô nhận ra Mel đang mang thai — khi đã quá muộn — là một trong những cảnh ám ảnh nhất game: Ellie nôn mửa, sụp đổ, nhưng rồi vẫn tiếp tục. Trả thù, một khi đã khởi động, không còn phanh nữa.

Trở về nơi ẩn náu là một rạp hát bỏ hoang, nhóm của Ellie bị Abby phục kích. Trong tích tắc, Abby bắn chết Jesse — người vừa đến để cứu họ — rồi bắn Tommy vào đầu và đánh Ellie cùng Dina thừa sống thiếu chết. Khi Abby giơ súng lên định kết liễu Dina đang mang thai, Lev — cậu bé Seraphite đi cùng Abby — hét lên ngăn lại. Abby, sau một thoáng do dự, tha cho họ và ra lệnh: "Biến khỏi Seattle. Đừng bao giờ quay lại." Ellie sống sót — nhưng mất Jesse, suýt mất Tommy, và mất luôn chút nhân tính cuối cùng còn sót lại.

Chương 5: Abby Anderson — nửa kia của câu chuyện

Và rồi game làm điều táo bạo nhất: quay ngược thời gian ba ngày, bắt người chơi sống trong đầu Abby. Ta thấy một Abby hoàn toàn khác: một chiến binh WLF đang rệu rã vì chiến tranh, một người con gái vẫn ám ảnh bởi cái chết của cha. Isaac giao cho cô nhiệm vụ tìm Owen — bạn trai cũ đã mất tích khi đi điều tra hoạt động của Seraphites.

Trên đường tìm Owen, Abby bị Seraphites bắt và suýt bị mổ bụng tế thần — được cứu bởi hai chị em Yara và Lev, những kẻ bị giáo phái ruồng bỏ gọi là "apostates" (kẻ bội đạo) chỉ vì Lev dám cạo đầu, từ chối số phận mà giáo phái áp đặt. Abby — kẻ vừa giết Joel không chớp mắt — lại liều mình cứu hai đứa trẻ xa lạ. Cô đưa họ đi tìm vật tư y tế để Mel cưa cụt cánh tay hoại tử của Yara; cô quay lại đảo của Seraphites cứu Lev khi cậu bé dại dột quay về thuyết phục người mẹ sùng đạo từ bỏ giáo phái — để rồi chứng kiến Lev tự tay giết mẹ mình để tự vệ.

Đỉnh điểm: khi WLF mở cuộc tổng tấn công lên đảo Haven của Seraphites, Abby phản bội chính tổ chức của mình để cứu Lev. Yara hy sinh thân mình giết chết Isaac, mở đường máu cho Abby và Lev trốn thoát. Khi hai người trở về thủy cung, họ chỉ thấy xác của Owen và Mel — cùng một tấm bản đồ dẫn đến rạp hát nơi Ellie ẩn náu. Vòng tròn khép lại: Abby đến rạp hát, và ta đã biết chuyện gì xảy ra tiếp theo — chỉ khác là lần này, ta hiểu vì sao cô làm vậy.

Chương 6: Đảo Haven trong biển lửa

Ba ngày ở Seattle của Abby là một bản anh hùng ca bi tráng: từ tầng hầm bệnh viện nơi cô đối mặt Rat King — một khối u Infected khổng lồ được tạo thành từ nhiều cơ thể dính vào nhau, một trong những con trùm kinh dị nhất lịch sử game — đến cuộc đột kích lên đảo Haven. WLF đốt cháy ngôi làng của Seraphites; Seraphites chống trả bằng cung tên và niềm tin cuồng tín. Ở giữa là Abby — người của cả hai thế giới mà không thuộc về thế giới nào.

Chi tiết đắt giá nhất của chương này là sự song song tàn nhẫn: Ellie giết Owen và Mel để trả thù cho Joel; Abby giết Jesse và suýt giết Tommy để "kết thúc" mối thù. Cả hai đều tin mình là người hùng. Cả hai đều đúng — và cả hai đều sai. Khi Abby tha cho Ellie ở rạp hát theo lời van xin của Lev, đó không phải sự nhân từ — đó là vì Lev đã cho cô thấy một con đường khác: bảo vệ người yếu thay vì trả thù cho người chết. Bài học mà Ellie, lúc đó, vẫn chưa học được.

Chương 7: Rạp hát — khi hai con đường đâm sầm vào nhau

Trận chiến trong rạp hát là đỉnh cao của nghệ thuật kể chuyện bằng gameplay: người chơi điều khiển Ellie đánh Abby — nhân vật mà vài giờ trước chính họ đã điều khiển, đã yêu mến. Mỗi nhát dao đâm vào Abby là một nhát dao vào chính sự đồng cảm mà game đã công phu xây dựng. Abby khỏe hơn, tàn nhẫn hơn; Ellie nhanh hơn, liều lĩnh hơn. Kết thúc trận đấu, Abby thắng thế — và chính Lev là người ngăn cô kết liễu Ellie.

Vài tháng sau, Ellie và Dina sống trong một nông trại ở Wyoming, nuôi JJ — con trai của Dina và Jesse. Tưởng chừng mọi thứ đã khép lại. Nhưng Ellie bị PTSD hành hạ: mỗi đêm cô đều thấy lại cảnh Joel chết. Rồi Tommy — sống sót thần kỳ sau phát đạn vào đầu, nhưng tàn phế và đầy hận thù — mang đến tin tức: Abby còn sống, đang ở Santa Barbara. Dina van xin Ellie đừng đi: "Nếu em đi, chị sẽ không ở đây khi em về." Ellie vẫn đi. Trả thù, một khi đã thành ma túy, không có liều cuối cùng.

Chương 8: Santa Barbara — trận chiến cuối cùng

Abby và Lev đến Santa Barbara tìm nhóm Fireflies được cho là đang tập hợp ở đảo Catalina — nhưng rơi vào tay Rattlers, một băng đảng man rợ chuyên bắt người làm nô lệ. Khi Ellie tìm đến, cô thấy Abby và Lev bị trói vào cọc trên bãi biển, bỏ mặc cho chết dưới nắng — Abby gầy trơ xương sau nhiều tháng bị tra tấn. Ellie cắt dây trói cứu họ. Rồi, trong quyết định điên rồ nhất game, cô ép Abby — đang kiệt sức — phải đánh tay đôi với mình.

Trận đấu trên bãi biển là sự trần trụi của thù hận: không còn phe phái, không còn lý tưởng, chỉ còn hai con người đánh nhau vì những người đã chết. Abby cắn đứt hai ngón tay của Ellie; Ellie dìm đầu Abby xuống nước, suýt giết chết cô — rồi đột nhiên buông tay. Điều khiến cô dừng lại là một hồi tưởng: Joel trên hiên nhà, đêm trước khi chết — Ellie nói với ông rằng cô muốn cố gắng tha thứ. Trong khoảnh khắc đó, Ellie hiểu ra: giết Abby sẽ không mang Joel về, cũng không chữa lành được cô. Cô tha cho Abby. Abby và Lev dong buồm ra khơi, về phía Catalina.

Ellie trở về nông trại — trống rỗng. Dina và JJ đã bỏ đi, đúng như lời cô nói. Ellie cầm cây đàn guitar của Joel lên, cố chơi với bàn tay mất hai ngón — không thể. Cô nhớ lại cuộc trò chuyện cuối cùng với Joel, đặt cây đàn xuống, và bước đi vào khoảng trống phía trước. Không phải cái kết có hậu. Chỉ là một con người cuối cùng cũng chịu buông bỏ.

Số phận các nhân vật

Ellie mất tất cả: Joel, Dina, JJ, Jesse — và hai ngón tay khiến cô không bao giờ chơi được cây đàn của Joel nữa. Cô rời nông trại với hai bàn tay trắng, nhưng cuối cùng đã thoát khỏi vòng xoáy trả thù. Abby và Lev dong buồm về phía đảo Catalina tìm Fireflies — tương lai bỏ ngỏ nhưng ít nhất họ còn có nhau. Joel chết ở Jackson — cái chết mở đầu cho mọi bi kịch. Dina bỏ đi cùng bé JJ, không thể chờ đợi một người chọn trả thù thay vì gia đình. Jesse chết ở rạp hát bởi tay Abby. Tommy sống sót sau phát đạn vào đầu nhưng tàn phế, hôn nhân với Maria rạn nứt, chìm trong hận thù. Owen và Mel (đang mang thai) chết ở thủy cung bởi tay Ellie. Nora chết sau khi bị Ellie tra tấn. Yara hy sinh thân mình giết Isaac để cứu Abby và Lev. Isaac Dixon chết trên đảo Haven. Jerry Anderson — cha của Abby, bác sĩ Firefly — đã chết từ phần một bởi tay Joel, và cái chết đó là hạt mầm của mọi chuyện.

Những hiểu lầm thường gặp

Abby có phải là phản diện của game không?

Không. Abby là nhân vật chính thứ hai của game — nhà làm game cố tình cho người chơi ghét cô trước, rồi thấu hiểu sau. Động cơ của cô (trả thù cho cha) song song y hệt động cơ của Ellie (trả thù cho Joel). Game không có phản diện đơn thuần — chỉ có những con người bị thù hận biến thành quái vật, rồi phải tự tìm đường trở lại làm người.

Ellie đã tha thứ cho Joel trước khi ông chết chưa?

Chưa hoàn toàn. Trong hồi tưởng cuối ở hiên nhà, Ellie nói với Joel rằng cô "muốn cố gắng tha thứ" cho ông — đó là một khởi đầu, không phải sự tha thứ trọn vẹn. Họ chưa kịp hàn gắn thì Abby ập đến. Chính sự dang dở này khiến cái chết của Joel trở nên không thể nguôi ngoai với Ellie, và cũng chính ký ức về buổi tối hôm đó là thứ cuối cùng cứu cô khỏi việc giết Abby.

Nếu để Fireflies phẫu thuật Ellie, vắc-xin có chắc chắn thành công không?

Không chắc chắn — và đây chính là điểm gây tranh cãi cốt lõi của cả series. Fireflies tin rằng họ có thể bào chế được vắc-xin, nhưng không ai đảm bảo thành công; cái giá thì chắc chắn: mạng sống của Ellie. Hành động của Joel vì thế không đơn giản là "đúng" hay "sai" — ông cướp đi của Ellie quyền được lựa chọn hy sinh, nhưng cũng từ chối đánh cược mạng sống của cô vào một hy vọng mong manh. Game không bao giờ đưa ra đáp án.

Vì sao Ellie tha cho Abby ở cuối game?

Vì trong khoảnh khắc dìm đầu Abby xuống nước, Ellie chợt nhớ về Joel trên hiên nhà — buổi tối ông chơi đàn và cô nói muốn cố gắng tha thứ. Cô nhận ra giết Abby sẽ không mang Joel trở lại, cũng không xoa dịu được cơn ác mộng mỗi đêm. Tha cho Abby không phải vì Abby xứng đáng được tha — mà vì Ellie cần được buông bỏ để tiếp tục sống. Đó là chiến thắng duy nhất của cô trong cả game.

Ellie bỏ cây đàn ở cuối game có nghĩa là gì?

Hai lớp nghĩa. Thực tế: Abby đã cắn đứt hai ngón tay trên bàn tay bấm phím của Ellie — cô không bao giờ chơi đàn lại được như xưa. Biểu tượng: cây đàn là kỷ vật cuối cùng của Joel, là sợi dây níu cô với quá khứ. Đặt đàn xuống và bước đi nghĩa là Ellie cuối cùng cũng chấp nhận buông bỏ — buông Joel, buông hận thù, buông cả con người cũ của mình — để bước tiếp vào một tương lai chưa biết.

Giả thuyết & bí ẩn

Ellie đi đâu sau khi rời nông trại? Game kết thúc khi cô bước đi vào khoảng trống, không một lời giải thích. Cộng đồng tranh luận: cô quay về Jackson xin lỗi Tommy và Maria? Hay lang thang một mình? Naughty Dog cố tình để ngỏ — vì câu trả lời không quan trọng bằng việc cô đã chọn bước tiếp.

Abby và Lev có tìm được Fireflies ở Catalina không? Họ dong buồm ra khơi với hy vọng mong manh. Một số người tin Fireflies ở Catalina chỉ là tin đồn như bao lần trước; số khác tin đây sẽ là khởi đầu mới cho cả hai. Số phận của họ là một trong những bí ẩn lớn nhất chờ phần tiếp theo (nếu có).

Tommy sẽ ra sao? Sống sót sau phát đạn vào đầu nhưng tàn phế, mất đi sự nhanh nhẹn của một tay súng, hôn nhân rạn nứt — Tommy là minh chứng sống cho cái giá của thù hận. Liệu ông có nguôi ngoai, hay sẽ tiếp tục săn lùng Abby đến cùng? Game không trả lời.

Liệu có The Last of Us Part III? Naughty Dog chưa xác nhận. Neil Druckmann từng úp mở rằng ông có ý tưởng cho phần ba, nhưng hãng đang tập trung vào các dự án khác. Với cái kết mở của Ellie và Abby, cánh cửa vẫn còn đó — nhưng có lẽ, câu chuyện về trả thù này đã nói hết những gì cần nói.

Di sản của một kiệt tác gây tranh cãi

The Last of Us Part II là một trong những game gây tranh cãi nhất lịch sử: bị review bomb trên Metacritic ngay từ ngày đầu, bị một bộ phận người chơi tẩy chay vì "dám" giết Joel và bắt họ đồng cảm với kẻ giết ông. Nhưng thời gian đã chứng minh giá trị của nó: 326 giải Game of the Year, hơn 10 triệu bản bán ra tính đến 2022, game bán chạy nhất lịch sử PlayStation 4 trong tuần đầu (4 triệu bản). Giới phê bình công nhận đây là một trong những game quan trọng nhất thế hệ thứ 8 — không phải vì nó chiều lòng người chơi, mà vì nó dám không chiều lòng ai: bắt bạn ghét, bắt bạn thương, bắt bạn tự hỏi mình sẽ làm gì nếu ở vào vị trí của Ellie — hay của Abby. Nếu bạn chưa đọc cốt truyện phần một, hãy đọc để thấy vòng tròn này đã bắt đầu từ đâu — từ một lời nói dối ở Salt Lake City. Và nếu muốn theo dõi cả series, ghé trang series The Last of Us trên Truyện Game.